Ons brein telt niet

7 december 2017

Mijn vakantiehotel in Portugal is ingesteld op mensen met triskaidekafobie. Triskai wat? Triskaidekafobie. Op mensen die bang zijn voor het getal 13. In de lift kun je naar etage 0, dan 00, dan door naar 12. In de Trump Tower start de nummering van de etages bij 10. De eigenaar pocht met een gebouw van 68 etages. Tien teveel. We laten ons voor de gek houden. Waar is de ratio die rekent? Ons brein telt niet.

In mijn hotel ‘ontbreekt’ dus de dertiende verdieping. (Waarom heet een verdieping trouwens een verdieping en geen verhoging?) Dertien, het ongeluksgetal. Zelfs het woord ongeluksgetal telt – of de duivel ermee speelt – precies dertien letters. Extreme angst voor vrijdag de dertiende bestaat ook: paraskevidekatriafobie. (Wie verzint deze woorden?)

Deze fobieŽn komen in de beste families voor. Zo werd Gerard van het Reve geboren op 13 december. Zijn ouders namen geen risico en schreven hem in bij de gemeente op de veertiende. Vrijdag de dertiende is ook een slechte dag voor de Amerikaanse economie. Amerikanen blijven dan massaal thuis, melden zich ziek en weigeren belangrijke contracten te ondertekenen. In vliegtuigen ontbreekt vaak rij 13, Parijs heeft een straat waar huisnummer 13 is overgeslagen.

Recepties in hotels krijgen bijgelovige gasten voor de balie die niet op de dertiende etage willen slapen. Als ze ’s nachts hun ogen sluiten, komt de duivel van de angst op bezoek. Die duivel bezoekt alleen de dertiende verdieping. Gelukkig laat hij zich foppen met een goedkope truc: het getal dertien schrappen. Je hoeft de verdiepingen in mijn hotel in Portugal echter maar na te tellen om te weten dat dit wel degelijk de dertiende etage is.
In de Trump Tower begint de telling op de tiende etage om het gebouw hoger te laten lijken. De knopjes in de lift doen vermoeden dat het om een gebouw van 68 etages gaat. Het zijn er 58. Hoger, groter, rijker, daar voelt The Donald zich goed bij.

De Trump Organization houdt op de eigen website stug vol dat het gebouw 68 verdiepingen hoog is. Een potje fake news dat zijn gelijke niet kent. Wat is er gemakkelijker dan iemand met een goede conditie de trappen op te sturen en alle etages na te laten tellen. Deze fact checking mag overtuigend en onweerlegbaar zijn, voor de president van het machtigste land ter wereld ‘telt de waarheid niet’. 68 verdiepingen, it’s great… Alle mensen die kunnen tellen, hebben ongelijk.

In het communicatievak is het al langer bekend dat de emotie regeert. Als je mensen wilt overtuigen, kies je woorden en beelden die de emotie raken (‘framen’). In Nederland 19.000 doden door roken? Wereldwijd 600.000 niet-rokers dood door passief meeroken? Mensen roken gewoon door. Met feiten en cijfers overtuig je mensen niet. Dat hebben die Portugese hoteleigenaar en Donald Trump goed begrepen. Het verstand laat zich overrulen door emotie, gevoel, het hart, de onderbuik.

Laat psychologen hun tanden er maar op stuk bijten: op foefjes om triskaidekafobie te omzeilen, op listige streken om een narcistische persoonlijkheid te kietelen. Ik blijf op mijn tellen passen, en het getal dertien mag van mij. In december mijn dertiende maand bijvoorbeeld. Niks mis mee.

Vacatures

MEER OVER DEZE VACATURE >>

Opinie

Voorkomen is goud

Rond de jaarwisseling publiceerden Nederlandse onderzoekers een indrukwekkende studie naar de prognose van depressie. Wie verwachtte dat door de toename van wetenschappelijk onderzoek en experimenten met nieuwe behandelmethoden de prognose van depressie inmiddels een gunstiger beeld zou geven dan bijvoorbeeld een decennium geleden, kwam bedrogen uit. De stud... Meer

Reageer |  reacties

The targets of the social sciences are on the move

Onlangs herlas ik het volgende zinnetje uit een boek van Ian Hacking (2000): ďthe targets of the social sciences are on the moveĒ (p.108). Ik houd van deze zin omdat er een wereld aan betekenis achter schuil gaat en deze niet geringe implicaties heeft. Hacking legt uit dat er binnen ons vakgebied altijd iets gebeurt met het object van studie. Een stuk goud r... Meer

Reageer |  reacties

Alles begint met Preventie

ďPittiger neerzettenĒ, was het oordeel van een meelezer van de eerste versie van deze column. Ik was blij met zijn preventie-gezinde overtuiging, die kennelijk nůg uitgesprokener was dan de mijne. Hoe helder moet je de roep om preventie laten klinken wil hij enig effect hebben? En: is de gemiddelde D!scura-lezer niet van zichzelf al tot in zijn haarvaten doo... Meer

Reageer |  reacties

Nascholingstrajecten