Vrouwelijke eigenschappen gevraagd

6 februari 2014

Vroeger was de baas de baas. Als die wat zei, luisterde je. En als die wat opdroeg, voerde je het uit. Initiatief werd zelden beloond, of werd bij gebleken succes door de baas als eigen idee ingelijfd. Zo was het in het bedrijfsleven, zo was het in de zorg. Die baas was een man, vijftig plus, hij was winstgedreven en gericht op fusies en overnames en hij verdiende goud geld.

De laatste jaren begint hierin verandering gekomen en die verandering zal onomkeerbaar blijken te zijn. “Verantwoordelijkheid laag in de organisatie leggen” is geen modekreet, maar is om maatschappelijke en economische redenen noodzaak. Door gereguleerde marktwerking in de zorg te creŽren, is een concurrentiestrijd om de cliŽnt ontstaan, zowel in de ziekenhuizen als in de verpleeg- en verzorgingshuizen. En het lager personeel kent die cliŽnt veel beter dan de baas. De toenemende selectieve zorginkoop heeft de strijd om de cliŽnt in de ziekenhuiszorg alleen maar verscherpt. Het substitutiebeleid van de overheid in de langdurige zorg heeft hetzelfde gedaan voor de verpleeg- en verzorgingshuizen.

Wat betekent dit voor leiderschap? Het betekent dat de zieken-, verpleeg- en verzorgingshuizen geen bazen meer nodig hebben, maar leiders die kunnen luisteren in plaats van zenden. De snelle veranderingen in het zorgveld zorgen voor onduidelijkheid over hoe de cliŽnt zich gaat gedragen en het is de vraag in hoeverre bestuurders die cliŽnt kennen. De medewerkers kennen die wel, want die werken dagelijks met de cliŽnt. De overheid spreekt die cliŽnt nu in toenemende mate aan op zelfredzaamheid en zelfregie. De zorgprofessional moet niet langer primair zorgen voor de cliŽnt, hij moet vooral zorgen dat de cliŽnt voor zichzelf kan zorgen. Dit vergt een enorme cultuuromslag van de van oudsher puur zorggerichte medewerkers.

Voor de bestuurder is die cultuuromslag nog veel groter. Die moet niet alleen meesturen met de manier waarop de cliŽntvraag verandert. Die moet tegelijk ook zijn weg vinden in het transitiebeleid dat de overheid voor de langdurige zorg uitstippelt, met alle positionerings-, vastgoed- en werkgelegenheidsproblematiek die daarbij komt kijken. Voor dat transitiebeleid bestaan managementmodellen. Maar het meesturen met de veranderende cliŽntvraag vraagt om cliŽntbesef, mensenkennis en ook empathie.

In een recent interview in het vakblad van de Sociale Verzekeringsbank sprak trendwatcher Farid Tabarki over hoe de maatschappij zich ontwikkelt. Hij stelt dat onze samenleving steeds verder gedecentraliseerd wordt. De van oudsher formeel geregelde overheidstaken worden vervangen door een meer informeel circuit waarin het eigen initiatief van de burger centraal staat en de overheid alleen bijspringt op die punten waarop de burger het zelf niet redt. Het transitieproces in de zorg is een duidelijk voorbeeld van deze beweging. De zorgbestuurders zijn echter nog veelal de mensen die door de oude, door de overheid geregelde samenleving zijn gevormd. Het zijn nog steeds voornamelijk de winstgedreven en fusiegerichte vijftig plus mannen.

Voor het ontwikkelingsproces dat de zorg nu doormaakt, zijn bestuurders nodig met andere competenties: inhoudelijk, maatschappelijk gedreven, gericht op samenwerking en kwaliteit. Mensen die niet voor het grote geld gaan en die onzeker durven te zijn over de toekomst. Tabarki noemt dit vrouwelijke competenties. Het is tijd voor nieuw leiderschap.

Vacatures

MEER OVER DEZE VACATURE >>

Opinie

…n zorg ťn kennis, daar zit mijn liefde

Kinderpsychiater Bertine Lahuis werkt sinds 2009 als voorzitter van de raad van bestuur van Karakter, expertisecentrum voor kinder- en jeugdpsychiatrie in Gelderland en Overijssel. Als destijds onervaren bestuurder krijgt ze de transitie van GGZ-zorg naar gemeenten op haar bordje. Nu staat er een Ďgetransformeerde organisatie die ook voor de toekomst stevig ... Meer

Reageer |  reacties

Alicia

Het afgelopen weekend ging de film Alicia van Maasja Ooms in premiŤre op het IDFA. Een bijzondere film over een heel speciaal meisje dat het liefst gewoon gevonden wil worden. Maasja heeft een indringend beeld geschetst van het jeugdzorg-leven van Alicia, het is knap gefilmd, dicht op de huid en zo gemonteerd dat het verhaal zich als vanzelfsprekend ontrolt.... Meer

Reageer |  reacties

De geest bestaat niet

We doen net alsof de geest bestaat, alsof die gestoord kan zijn of ziek, en we spreken onbekommerd over geestelijke stoornissen en geestelijke gezondheidszorg. Dat kan een manier van zeggen zijn waar we niet teveel filosofische diepgang achter moeten zoeken. Toch maak ik er een punt van. Mensen ervaren bewustzijn en hebben de beschikking over psychische func... Meer

Reageer |  reacties

Nascholingstrajecten