Beloon voor kwaliteit en voer samen het kijk- en luistergeld weer in!

22 maart 2012


De zorg in Nederland is van hoog niveau. Vergeleken met het buitenland leveren we in Nederland goede kwaliteit tegen een redelijke prijs. Toch kan het altijd nog beter. Dat blijkt onder meer uit de grote onverklaarde variatie in kwaliteit en kosten tussen de verschillende ziekenhuizen, en zelfs tussen de verschillende artsen.

Achter ons systeem van betaling en beloning voor geleverde zorg zit een visie die artsen en de ziekenhuizen beÔnvloedt en stuurt. Anders gezegd: met geld kun je sturen. In het streven naar meer generieke geneesmiddelen is het belonen van het voorschrijven van dergelijke geneesmiddelen tegenover de duurdere merkmiddelen een mooi voorbeeld.
Dat sturen kan echter nog beter; slimmer en met meer effect. Maar dan moet er wel vanuit een ander paradigma worden gedacht en beter worden samengewerkt.

Wat is het geval? Het huidige systeem gaat vooral uit van loon naar werken en betaalt dus voor volume. Dat past bij de maatschappelijke overtuiging dat de geneeskunde onbeperkte mogelijkheden biedt, en dat het benutten van al die mogelijkheden aan het eind genezing brengt. Meer is beter, of zou dat moeten zijn. Helaas is dat is niet de realiteit: meer volume aan zorg betekent niet altijd meer kwaliteit. Dat illustreert het volgende praktijkgeval.

Een 65-jarige vrouw wordt door cardioloog A doorverwezen voor een dotteringreep. In zijn ziekenhuis kan deze ingreep niet worden uitgevoerd. De ontvangend cardioloog B bekijkt patiŽnte, doet aanvullend onderzoek en constateert dat dotteren niet zinvol is en haar klachten niet zal verminderen. Vanwege de hooggespannen verwachtingen kost het een klein uur om de patiŽnte goed uit te leggen waarom niet ingrijpen het beste is. Bovendien moet gesproken worden met cardioloog A, die dit het besluit ook moet begrijpen en ondersteunen. Ook de familie van patiŽnt vraagt, een dag later, om tekst en uitleg. In totaal is cardioloog B ruim anderhalf uur bezig, om de juiste zorg te geven, dat wil zeggen de gevraagde ingreep niet te doen. Het op deze manier betrekken en omgaan met patiŽnt en familie en hen zodoende (mede)verantwoordelijkheid te laten nemen voor dit beleid kost tijd. Het kost in het algemeen meer tijd een patiŽnt uit te leggen dat hij de behandeling die hij wil niet krijgt, dan andersom.

Deze benadering heeft ook financiŽle gevolgen. Voor een consult dat ruim anderhalf uur duurt, wordt het standaard tarief van een paar tientjes in rekening gebracht. Was er gedotterd dan had dat minder tijd gevergd, maar wel veel meer geld opgeleverd, voor cardioloog en ziekenhuis is dat respectievelijk 500 en 2500 euro. Niet ingrijpen is daarmee een flinke besparing op de ziektekosten, en dus voor de gemeenschap.

Cardioloog B kiest nadrukkelijk voor de betere zorg, ook al levert dat nagenoeg niets op. Deze casus illustreert een spanningsveld in ons huidige systeem: onnodige zorg wordt betaald, betere zorg levert niets op.

Hoe kan er slimmer gewerkt worden en beter gestuurd? Tijdens haar recente werkbezoek aan de VS pleitte minister Schippers van Volksgezondheid voor meer innovatie in de zorg om kwaliteit en doelmatigheid te verbeteren. Dat wordt al gauw geÔnterpreteerd als toename van (informatie) technologie. Maar er is ook op andere wijze winst te boeken, namelijk door sociaal te innoveren en daar ruimte voor te maken.
Wij pleiten voor het belonen van kwaliteit in plaats van het betalen en stimuleren van volume in de zorg, en stellen voor ‘kijk- en luistergeld’ in de zorg in te voeren: de beloning voor de arts die de tijd neemt samen met een patiŽnt tot een goede behandeling te komen, ook al strookt die niet met de verwachting waarmee hij kwam. Optimale zorg is meer dan maximale zorg; het leveren van optimale zorg vraagt om energie en betrokkenheid, van zowel de arts als van de patiŽnt.

Bart Berden is bestuurder van het St. Elisabeth Ziekenhuis in Tilburg en hoogleraar aan de Universiteit van Tilburg TIAS/Nimbas.

Marjo van Kasteren is internist in het St. Elisabeth Ziekenhuis Tilburg


Vacatures

MEER OVER DEZE VACATURE >>

Opinie

Regelruimte

In 1991 was ik in Kiev. De stad zat in een transitiefase Ė de schraalheid van het Sovjet-communisme was nog zichtbaar en voelbaar op straat. De prachtige oude gebouwen die het Sovjet tijdperk hadden overleefd, stonden al jaren in de steigers. In de restaurants was overdaad - met name dŠŠr waar de voormalige Sovjet-bobo's zich niet geneerden om hun, op dubieu... Meer

Reageer |  reacties

De slechtste chirurg van Nederland

Wat een nachtmerrie. Je staat levensgroot op de voorpagina van de New York Times als de slechtste hartchirurg van de stad. Het overkwam dokter Richard Dal Col, een hardwerkende collega met, althans tot op die bewuste dag, een prima reputatie. Zo'n dokter die gewoon probeerde al zijn patiŽnten te helpen: of ze nou rijk waren, arm, fit of juist doodziek. All c... Meer

Reageer |  reacties

De vierde roman van Kafka

Kafka schreef drie romans (Het Slot, Het Proces en Amerika). Ze lijken sterk op elkaar met hun sombere wereldbeeld en de afstandelijke lichte humor. Wie bijvoorbeeld ĎHet slot' van Franz Kafka leest, krijgt al snel het beangstigende gevoel in een wereld te leven waar voor hem of haar geen plaats is, een dystopie. In de roman vertoeft landmeter K. in een dorp... Meer

Reageer |  reacties