Behandeldwang maakt plaats
voor informatiedwang

1 februari 2018

“Gedwongen behandeling van welke patiŽnt dan ook is niet meer van deze tijd”

Zo, die staat. Voorwaar een prikkelend thema. Vooral dat ‘van welke patiŽnt dan ook’ maakt het spannend. Op het eerste gezicht een simpele weergave van de tijdgeest, maar na twee tellen doordenken heel wat tegenstrijdiger. Kan behandeling inderdaad Šltijd vrijwillig zijn? De huidige Wet bijzondere opneming in psychiatrische ziekenhuizen (Bopz) stelt nu nog de kaders. Maar de tijd staat niet stil en dus hebben onze volksvertegenwoordigers zich de afgelopen jaren stevig vastgebeten in de materie. Er moest modernere wetgeving komen: voor verstandelijk gehandicapten, voor psychogeriatrische patiŽnten, voor de Ggz en voor de forensische psychiatrie. En deze nieuwe wetgeving gaat – heel eigentijds – uit van het principe ‘Geen dwang, tenzij’.

Het ene wetgevingstraject verloopt vlotter dan het andere. Want het ene onderwerp ligt nu eenmaal gevoeliger dan het andere. Of is gewoon complexer. Ik verwijs naar de regelmatig oplaaiende TBS-discussie. Het eerste wetsvoorstel Zorg en Dwang (Wzd) werd in 2009 ingediend en ging ‘al’ in september 2013 door de Tweede Kamer. Vorige week, om precies te zijn op dinsdagmiddag 23 januari 2018, stemde ook de Eerste Kamer ermee in. Veel vaak langdurig opgenomen patiŽnten en cliŽnten vonden hun rechten en plichten in die jarenlange tussentijd terug in de voor ieders gevoel verouderde, ingewikkelde Bopz. Het veld wachtte. Vanaf de inwerkingtreding van de nieuwe wetten is straks vrijwilligheid de regel en dwang de uitzondering - een uitzondering die zo lang mogelijk dient te worden uitgesteld. Door goede voorlichting, samen beslissen, een stappenplan voor de zorgverlener, een externe Wzd-arts en technologische hulpmiddelen (bijvoorbeeld voor ambulante begeleiding).

Goede informatievoorziening, het gezamenlijk tot een passende behandeling komen en het daarbij inzetten van technologie die de autonomie van de patiŽnt/cliŽnt verruimt: prima! Maar daar zit direct ůůk de uitdaging: hoe goed begrijpt iemand met een psychose, depressie, verstandelijke beperking of dementie de geboden informatie? Wat moet je als behandelaar of zorgverlener aan talenten bij jezelf aanboren om (nog) actiever en effectiever informatie te delen, behandelopties begrijpelijker uit te leggen? Hoe weet je zeker dat gezamenlijke besluitvorming inderdaad gezŠmenlijke besluitvorming is? Eigenlijk wilde ik achter die vorige zin niet ťťn, maar DRIE vraagtekens plaatsen. Want het zal veel inspanningen vergen om vrijwillige behandeling in de praktijk waar te maken.

Om deze laatste stelling te ondersteunen, trek ik de vergelijking met de reguliere ziekenhuiszorg. Zijn dŠŠr alle behandelingen vrijwillig? Je zou denken van wel. Maar nee! Alles valt of staat bij goede informatie en bij voldoende tijd en talent van de zorgverlener om die met de patiŽnt te delen. Hoe vaak heeft een arts niet precies een behandeltraject in zijn hoofd en knikt de patiŽnt een paar keer braaf ja en amen, zonder werkelijk te beseffen wat de gevolgen en alternatieven zijn? Hoe vaak word je als kankerpatiŽnt zonder uitzicht op genezing niet toch eindeloos doorbehandeld terwijl je zelf misschien eerder voor goede palliatieve zorg zou kiezen – als je arts je daarop gewezen had? Alleen maximale informatie-inspanningen kunnen tot ware gezamenlijke keuzes leiden, binnen en buiten de reikwijdte van de wet Zorg en Dwang. Informeren is een kunst. Een kunst die vťťl tijd vergt.


Vacatures

MEER OVER DEZE VACATURE >>

Opinie

Hoe fout is lastig?

Wat is mijn grootste fout? Mijn grootste fout gaat in meervoud. Zoals de keer dat ik een spiraalbed wilde doorzagen en een reeks tanden verloor. Of dat ik veel te jong trouwde, al maakte ik dat wel weer goed door een paar jaar later weer van haar te scheiden. En niet te vergeten dat ik ongeveer zeven jaar manager was bij een RIAGG. Maar de allergrootste fout... Meer

Reageer |  reacties

Struikelen en opstaan

Ik moet eerlijk bekennen dat ik moeite had met het thema voor deze column. ‘Mijn grootste fout',- ik raakte niet geÔnspireerd, ik ‘voelde m niet'. Het is niet dat ik geen fouten maak, ik kan alleen niet goed kiezen of, en zo ja welke van mijn fouten ik een medaille zou willen toekennen. Is het het moment dat ik als eerstejaars studente journalistiek besloot ... Meer

Reageer |  reacties

Na de achtbaan van de transitie nu de focus op verbinden

De trein van de transitie binnen de GGZ is tot stilstand gekomen. Ook bij Reinier van Arkel. Minder specialistische zorg in de kliniek, meer ambulante zorg dicht bij de cliŽnt. Medewerkers en hun expertise zijn verspreid over buitenpoli's en wijkteams. Nu het stof is opgewaaid, is de vraag: hoe verder? GZ-psycholoog Laurien Willems-Passtoors is bij Reinier v... Meer

Reageer |  reacties