Gebrek aan samenwerking vormt ernstig gevaar voor de patiŽntenzorg!

8 maart 2012

De dialoog over het begrip autonomie heeft veel losgemaakt. Het lijkt erop dat er een tegenstelling bestaat tussen professionele autonomie en samenwerken. Alsof autonoom denken en/of werken het samenwerken met andere professionals in de zorg in de weg zit. Ik kreeg allengs de indruk dat de kern van de discussie terug te voeren is op de waardering van het begrip autonomie.

Wanneer van iemand wordt gezegd dat hij een autonome denker is betekent dat in het algemeen, dat men waardering heeft voor de oorspronkelijkheid en creativiteit van diens denken. Dus is er sprake van een positieve connotatie. Maar wanneer er daarentegen over iemand wordt gezegd dat hij professioneel autonoom handelt is de connotatie al snel veel minder positief, omdat de verdenking bestaat, dat die persoon niet samenwerkt met anderen, en soms zelfs zijn professionele autonomie gebruikt om zich niet te hoeven verantwoorden of erger nog, bepaalde zaken die het daglicht niet kunnen verdragen probeert te verhullen.

Het duidelijkst is het verschil tussen Jaap van den Heuvel en Kaspar Mengelberg. Van den Heuvel kan zich vinden in het hanteren van het fenomeen van de professionele autonomie van een dokter, wanneer daarmee wordt bedoeld dat een patiŽnt de juiste behandeling krijgt van die dokter en dat die zijn vak verstaat. Hij vindt in dit opzicht Mengelberg aan zijn zijde. 'Dat is logisch', zou Cruyff zeggen, want iedere patiŽnt wenst immers een toegewijde en competente dokter die hem respectvol bejegent. Maar Van den Heuvel en Mengelberg kruisen de degens op het moment dat Van den Heuvel sommige dokters ervan verdenkt hun professionele autonomie in te zetten als een schild waarachter zij zich kunnen verschuilen, en zichzelf zo een vorm van onschendbaarheid geven waardoor zij niet meer aangesproken kunnen worden op hun doen en laten. Mengelberg beschouwt dit als een onterechte aantijging, omdat hij - als ik het goed lees -van mening is dat een dokter alleen maar een goede dokter is wanneer hij professioneel autonoom handelt en denkt, en die professionele autonomie simpelweg niet het onderwerp van een dispuut kan zijn. Ik denk dat Mengelberg onder professionele autonomie verstaat, dat een dokter opkomt voor zijn standpunten, eigenwijs en creatief is, en zich bovenal niet laat ringeloren door bemoeials van de overheid, zorgverzekeraars en managers. Die eigenwijsheid en creativiteit kunnen uiteraard geen kwaad, maar hoeven goed samenwerken niet in de weg te staan.

Steeds vaker zullen specialisten, wanneer zij hun vak serieus nemen,moeten samenwerken rond met mensen met multimorbide, soms zeer complexe problemen. Daarbij is het uiteraard van belang dat zij hun competentie inbrengen, kritisch zijn als dat nodig is en vasthouden aan hun standpunt wanneer zij denken dat het goed is voor een patiŽnt. Daarnaast wordt de patiŽnt er uiteindelijk alleen maar beter van wanneer die dokters empathisch en respectvol zijn en een gezamenlijk doel weten te vinden, en zich realiseren dat zij meer toegevoegde waarde hebben wanneer zij samenwerken. In feite moet er sprake zijn van wederkerig altruÔsme.

Onder sommige omstandigheden, zoals bij het werken in een mobiel medisch team (MMT) dat in een helikopter op pad gaat, zal niemand nadenken over professionele autonomie of over de noodzaak van samenwerken. Dat moet simpelweg, maar ook in dat geval gaat het gemakkelijker wanneer de ene professional zich niet boven de andere stelt en men elkaar het licht in ogen gunt. En verder denk ik dat het allemaal nog gemakkelijker wordt wanneer de patiŽnt de rol die hij moet nemen, namelijk die van co-creator, ook daadwerkelijk neemt en ons bij de les houdt, en niet toestaat dat oneigenlijke vormen van professionele autonomie een goedebehandeling in de weg staan.

Dus gaan we het vanaf nu verder over samenwerken hebben, met als stellingname;

"Gebrek aan samenwerking vormt een ernstig gevaar voor de veiligheid en kwaliteit van de patiŽntenzorg"

Vacatures

MEER OVER DEZE VACATURE >>

Opinie

Een zondebok aanwijzen helpt niet

In het boek ĎVeiligheid in de ggz. Leren van incidenten en calamiteitení dat psychiater Alette Kleinsman en calamiteitenonderzoeker Nico Kaptein onlangs publiceerden, komen drie lessen steeds weer terug. Een: het helpt niet om Ė in het geval van een ernstig incident of calamiteit Ė een zondebok te zoeken, want fouten worden gemaakt als sluitstuk van een proces waaraan allerlei professionals een bijdrage leveren. Twee: zorg voor een open cultuur waarin iedereen zich vrij voelt om elkaar aan te spreken. En drie: zorg ervoor dat iedereen zich verantwoordelijk voelt voor veiligheid.
Meer

Reageer |  reacties

Duizend bloemen, een paar teveel

Hoogleraar Jim van Os sprak recent in NRC Handelsblad zijn zorg uit over de achteruitgang van de psychiatrie in Nederland. Het toenemend aantal gevallen van euthanasie bij mensen met ernstige psychische aandoeningen is daar volgens hem een symptoom van. De verwaarlozing kost mensenlevens. Hij bepleit een focus op persoonlijk herstel. Marian Draaisma van zorginstelling Pluryn klaagde in dezelfde week in het AD over een verschuiving van werkzaamheden van de jeugdpsychiatrie naar de jeugdzorg. Dit verklaart volgens haar waarom het aantal suÔcides bij de betrokken jongeren nog nooit zo hoog is geweest. Ook hier gaat het om vragen over leven en dood. De oplossing ligt hier in de handen van gemeenten. En GGZ-instelling Emergis in Zeeland dreigde eind augustus met een behandelstop voor de rest van dit jaar. De zorgverzekeraar heeft te weinig zorg ingekocht.
Meer

Reageer |  reacties

FACT-werk en specialistische zorg in ťťn team

ĎBinnen GGZ Noord-Holland-Noord hebben we drie programmaís geschreven die de komende drie jaar hun beslag moeten krijgení, vertelt Marijke van Putten, lid van de raad van bestuur. ĎVoorheen werkten we via twee sporen: de FACT-teams en diagnostisch gerichte specialistische teams. Deze voegen we samen tot geÔntegreerde teams die wijk- en herstelgericht zijn. Teams met ervaringsdeskundigen en IPS-medewerkers die mensen begeleiden naar werk, maar ook met specialistische behandelkennis.í
Meer

Reageer |  reacties

Nascholingstrajecten