GGz-instellingen behandelen neurose met neurose

27 februari 2014

Enkele grote instellingen op het gebied van de geestelijke gezondheidszorg hebben het momenteel in financieel opzicht erg moeilijk. Dit heeft maar ten dele te maken met de financiering, marktwerking en het beleid van politici en verzekeraars.

Deze instellingen hebben zelf, onbewust, bijgedragen aan hun probleemsituatie met wat we een proces van vervreemding kunnen noemen. Ze hebben zich in vergaande mate vervreemd van hetgeen ze daadwerkelijk zouden moeten doen, namelijk het adequaat en op specialistisch niveau diagnosticeren en behandelen van psychische stoornissen.

In plaats van psychoneurosen te ontwortelen, houden de professionals in veel van deze instellingen actief een neurotische stijl en cultuur in stand. Deze is gericht op: controle, dwangmatige meting van een doel voor elke sessie, via monitoring grip krijgen op elke klacht, en nauwgezette evaluaties van alle zittingen. Dit past in onze neurotische cultuur waarin niets nog aan controle mag ontsnappen, alles transparant moet zijn en de administratie het hoogste goed is geworden. Het ontbreekt er nog maar aan dat iedereen in de ggz elkaar afluistert.

In deze cultuur wordt de onbewuste kern van een neurotische stoornis gereproduceerd. De grote ggz-instellingen zijn verworden tot knutselfabrieken waarin door technotherapeuten op basis van protocollen en richtlijnen mensen worden geholpen hun neurose onder de vlag van een DSM-etiket verder onder controle te krijgen in plaats van op te lossen.

Het beheersen en controleren wordt via steeds verder uitwerkte gedrags- en cognitieve strategieŽn (variŽrend van responspreventie, exposure, cognitieve herstructurering tot EMDR en mindfulness) aan de cliŽnten overgedragen en daarbij wordt de aandacht afgeleid van al die emotionele en driftmatige thema's die hun psychoneurose funderen.

Dit ‘behandelen’ vindt plaats op afdelingen die, onder de vlag van een DSM-etiket, elk inzicht in de dieperliggende samenhang van het neurotisch bouwwerk zijn kwijtgeraakt. Neurose wordt met neurose behandeld. Geen wonder dat deze stoornissen niet af- maar toenemen.

De kern van een neurotische stoornis werd vroeger nog gedoceerd in de klinische psychologie en psychiatrie, ver voor de tijd waarin de huidige generatie professionals werd opgeleid. In die tijd werd met behulp van psychodynamische en fenomenologische theorieŽn en met verwijzingen naar grote denkers in de filosofie, literatuur en poŽzie uitgelegd dat mensen met een neurose overaangepaste, angstige en sombere mensen zijn, die problemen hebben met de expressie van hun agressieve, seksuele en narcistische strevingen.

De vaardigheden die noodzakelijk zijn om met cliŽnten in contact te komen, zoals het kunnen voeren van een diepgaand gesprek over hun gevoelens en fantasieŽn inzake seksualiteit, agressie en narcisme, zijn bij het gros van de ruim 14.000 gz-psychologen en ruim 2.000 psychiaters niet (meer) aanwezig. Daar komt nog bij dat zeer onervaren krachten in deze specialistische zorg worden ingezet, zelfs intakes doen en veel teveel verantwoordelijkheid dragen.

Een echte specialistische ggz kan pas verrijzen zodra uit de as van de grote instellingen kleine flexibele teams ontstaan, regionaal vormgegeven, die teruggrijpen op Europese denkwijzen in de klinische psychologie en psychiatrie. Angststoornissen of depressies worden dan behandeld in hun onderliggende samenhang. De intake wordt niet meer gedaan door een opleideling, maar door de meest ervaren krachten, zodat er niet meer zoveel geschoven hoeft te worden met de cliŽnt. Een klein team kan – veel beter dan een mega instelling – adequaat contacten in het veld onderhouden.  

Vacatures

MEER OVER DEZE VACATURE >>

Opinie

Een zondebok aanwijzen helpt niet

In het boek ĎVeiligheid in de ggz. Leren van incidenten en calamiteitení dat psychiater Alette Kleinsman en calamiteitenonderzoeker Nico Kaptein onlangs publiceerden, komen drie lessen steeds weer terug. Een: het helpt niet om Ė in het geval van een ernstig incident of calamiteit Ė een zondebok te zoeken, want fouten worden gemaakt als sluitstuk van een proces waaraan allerlei professionals een bijdrage leveren. Twee: zorg voor een open cultuur waarin iedereen zich vrij voelt om elkaar aan te spreken. En drie: zorg ervoor dat iedereen zich verantwoordelijk voelt voor veiligheid.
Meer

Reageer |  reacties

Duizend bloemen, een paar teveel

Hoogleraar Jim van Os sprak recent in NRC Handelsblad zijn zorg uit over de achteruitgang van de psychiatrie in Nederland. Het toenemend aantal gevallen van euthanasie bij mensen met ernstige psychische aandoeningen is daar volgens hem een symptoom van. De verwaarlozing kost mensenlevens. Hij bepleit een focus op persoonlijk herstel. Marian Draaisma van zorginstelling Pluryn klaagde in dezelfde week in het AD over een verschuiving van werkzaamheden van de jeugdpsychiatrie naar de jeugdzorg. Dit verklaart volgens haar waarom het aantal suÔcides bij de betrokken jongeren nog nooit zo hoog is geweest. Ook hier gaat het om vragen over leven en dood. De oplossing ligt hier in de handen van gemeenten. En GGZ-instelling Emergis in Zeeland dreigde eind augustus met een behandelstop voor de rest van dit jaar. De zorgverzekeraar heeft te weinig zorg ingekocht.
Meer

Reageer |  reacties

FACT-werk en specialistische zorg in ťťn team

ĎBinnen GGZ Noord-Holland-Noord hebben we drie programmaís geschreven die de komende drie jaar hun beslag moeten krijgení, vertelt Marijke van Putten, lid van de raad van bestuur. ĎVoorheen werkten we via twee sporen: de FACT-teams en diagnostisch gerichte specialistische teams. Deze voegen we samen tot geÔntegreerde teams die wijk- en herstelgericht zijn. Teams met ervaringsdeskundigen en IPS-medewerkers die mensen begeleiden naar werk, maar ook met specialistische behandelkennis.í
Meer

Reageer |  reacties

Nascholingstrajecten