GGz-instellingen behandelen neurose met neurose

27 februari 2014

Enkele grote instellingen op het gebied van de geestelijke gezondheidszorg hebben het momenteel in financieel opzicht erg moeilijk. Dit heeft maar ten dele te maken met de financiering, marktwerking en het beleid van politici en verzekeraars.

Deze instellingen hebben zelf, onbewust, bijgedragen aan hun probleemsituatie met wat we een proces van vervreemding kunnen noemen. Ze hebben zich in vergaande mate vervreemd van hetgeen ze daadwerkelijk zouden moeten doen, namelijk het adequaat en op specialistisch niveau diagnosticeren en behandelen van psychische stoornissen.

In plaats van psychoneurosen te ontwortelen, houden de professionals in veel van deze instellingen actief een neurotische stijl en cultuur in stand. Deze is gericht op: controle, dwangmatige meting van een doel voor elke sessie, via monitoring grip krijgen op elke klacht, en nauwgezette evaluaties van alle zittingen. Dit past in onze neurotische cultuur waarin niets nog aan controle mag ontsnappen, alles transparant moet zijn en de administratie het hoogste goed is geworden. Het ontbreekt er nog maar aan dat iedereen in de ggz elkaar afluistert.

In deze cultuur wordt de onbewuste kern van een neurotische stoornis gereproduceerd. De grote ggz-instellingen zijn verworden tot knutselfabrieken waarin door technotherapeuten op basis van protocollen en richtlijnen mensen worden geholpen hun neurose onder de vlag van een DSM-etiket verder onder controle te krijgen in plaats van op te lossen.

Het beheersen en controleren wordt via steeds verder uitwerkte gedrags- en cognitieve strategieŽn (variŽrend van responspreventie, exposure, cognitieve herstructurering tot EMDR en mindfulness) aan de cliŽnten overgedragen en daarbij wordt de aandacht afgeleid van al die emotionele en driftmatige thema's die hun psychoneurose funderen.

Dit ‘behandelen’ vindt plaats op afdelingen die, onder de vlag van een DSM-etiket, elk inzicht in de dieperliggende samenhang van het neurotisch bouwwerk zijn kwijtgeraakt. Neurose wordt met neurose behandeld. Geen wonder dat deze stoornissen niet af- maar toenemen.

De kern van een neurotische stoornis werd vroeger nog gedoceerd in de klinische psychologie en psychiatrie, ver voor de tijd waarin de huidige generatie professionals werd opgeleid. In die tijd werd met behulp van psychodynamische en fenomenologische theorieŽn en met verwijzingen naar grote denkers in de filosofie, literatuur en poŽzie uitgelegd dat mensen met een neurose overaangepaste, angstige en sombere mensen zijn, die problemen hebben met de expressie van hun agressieve, seksuele en narcistische strevingen.

De vaardigheden die noodzakelijk zijn om met cliŽnten in contact te komen, zoals het kunnen voeren van een diepgaand gesprek over hun gevoelens en fantasieŽn inzake seksualiteit, agressie en narcisme, zijn bij het gros van de ruim 14.000 gz-psychologen en ruim 2.000 psychiaters niet (meer) aanwezig. Daar komt nog bij dat zeer onervaren krachten in deze specialistische zorg worden ingezet, zelfs intakes doen en veel teveel verantwoordelijkheid dragen.

Een echte specialistische ggz kan pas verrijzen zodra uit de as van de grote instellingen kleine flexibele teams ontstaan, regionaal vormgegeven, die teruggrijpen op Europese denkwijzen in de klinische psychologie en psychiatrie. Angststoornissen of depressies worden dan behandeld in hun onderliggende samenhang. De intake wordt niet meer gedaan door een opleideling, maar door de meest ervaren krachten, zodat er niet meer zoveel geschoven hoeft te worden met de cliŽnt. Een klein team kan – veel beter dan een mega instelling – adequaat contacten in het veld onderhouden.  

Vacatures

MEER OVER DEZE VACATURE >>

Opinie

Verzuip maar in die soep!

Hij vertelde hoe hij naar zijn auto had lopen zoeken. Hij wist zeker dat hij hem hier had geparkeerd. Hij liep een rondje door de parkeergarage, en toen nog een, allengs ongeruster. Hij was al zeker twintig minuten aan het zoeken Ė het parkeerkaartje was allang niet meer geldig Ė toen hij de hulp inriep van de parkeerwachter. De jongen straalde de rust uit v... Meer

Reageer |  reacties

Schurende steentjes

Hij zit er weer. Ik zie alleen zijn achterhoofd met grijs, dik haar. Elke dag rond het middaguur zit hij in z'n eentje op het bankje dat uitkijkt over de vijver die middenin het industrieterrein ligt. Ik bekijk hem vanachter licht getint glas, zeshoog in een kantorencomplex. Ik wiebel op mijn hakken. Hij zit daar om zijn dag te breken en ik ren de hele dag m... Meer

Reageer |  reacties

Navel als troostputje

Ik besteed alleen aandacht aan mijn navel als ik eenzaam ben. Het kuiltje in mijn buikheuvel is een relict uit de mooiste tijd van mijn leven. Mijn navelvorm heet een innie; een ovale of ronde holte. Er zijn ook mensen met een outie, een bolletje of een knoopje. Mijn innie vult zich soms met navelpluis, het mooiste woord voor viezigheid dat ik ken. De binnen... Meer

Reageer |  reacties