Leiderschap & (ouderen)zorg

10 januari 2017

Er is geen ontkomen aan: als het over gezondheidszorg gaat, valt opvallend vaak het woord leiderschap. Met een verwijzing naar succesmodellen uit het bedrijfsleven wekken zo verschillende kopstukken en smaakmakers als oud-politici en bedrijfskundigen de indruk precies te weten welk leiderschap nodig is om de zorg anders, beter en efficiŽnter te organiseren.

Natuurlijk leidt dit tot reacties uit het veld, soms met een ondertoon van gezonde rivaliteit. Nog niet zo lang geleden stelden internisten Marcel Levi en Joost Wiersinga in een ingezonden brief aan NRC met lichte ironie vast dat mensen die in de gezondheidszorg werken hun voordeel kunnen doen met alle uit het bedrijfsleven afkomstige wijsheid. Ze voegden er echter aan toe dat het maar de vraag is of de waarheid bij toonaangevende bedrijven wel zo lijkt op de realiteit in een zorginstelling.

Het deed me denken aan de verzuchting die ik eens hoorde van een medisch specialist dat al die ideeŽn over leiderschap uit het bedrijfsleven wel mooi zijn, maar dat het duidelijk is dat niet iedereen een leider kan zijn, omdat anders iedereen de baas wil spelen en de zorg nooit beter wordt.

Is dat zo? Wat wordt er dan eigenlijk bedoeld met leiderschap in de zorg, vraag je je direct af.

In de golf van landelijke aandacht die volgde op de publicatie van het manifest “Scherp op ouderenzorg” van Hugo Borst en Carin Gaemers zond het NOS-journaal op prime time een opvallende bijdrage uit.
De auteurs roepen in hun pleidooi voor betere ouderenzorg een indringende vraag op - hoe maak je de zorg beter? Is dat een kwestie van geld, of gaat het om veel meer?
Verslaggever Theo Verbruggen probeert deze vraag niet te beantwoorden met kritiek, onthullingen over misstanden of advies uit het bedrijfsleven, maar met pakkende beelden uit een zorginstelling waar het kennelijk goed gaat. Een verpleeghuis dat wil laten zien dat ze met hetzelfde geld meer bieden.

De Maastrichtse hoogleraar ouderenzorg Jan Hamers licht toe dat meer personeel, of meer geld, niet automatisch een oplossing is. “Het is niet zozeer handen aan het bed, maar we moeten ook veel meer kijken naar het hart aan het bed en het hoofd aan het bed.”

Ingewijden herkennen Verpleeghuis LŁckerheide in Kerkrade. Directeur Math Gulpers zegt: “Ik stel me voor hoe het zou zijn als ik zelf in een verpleeghuis was. Als mijn ouders in een verpleeghuis zouden zijn.”

Wat is er dan anders in LŁckerheide? “Aandacht,” zegt de partner van een bewoner. “Hier gaat alles een beetje anders,” zegt de verslaggever. “Ze raken elkaar hier veel aan.”
Math Gulpers: “Hier is aandacht voor de bewoners, hier is aandacht voor de familieleden, hier is aandacht voor de medewerkers, ja.” Sandy Kramer, manager zorgverlener, bevestigt: “Het is niet zozeer kijken wat kan een bewoner niet meer, maar meer van, wat kunnen we de bewoner nog laten betekenen, en ja, dat-ie zich ook gewoon prettig voelt en nog voldoening heeft.” - “Zorg met een schouderklopje, voor hetzelfde geld,” besluit Theo Verbruggen.

Als het geschetste beeld juist is, is het een bemoedigend voorbeeld van wat leiderschap in de zorg is. Niet beperkt tot de Raad van Bestuur van een overkoepelende zorgorganisatie, maar zichtbaar in het handelen van elke medewerker.
Men weet waarvoor men staat (missie) en waarvoor men gaat (visie) en de missie en visie worden gedeeld, gedragen en in verbinding met elkaar gerealiseerd. Elke dag weer. En niet te vergeten: er is een context waarin medewerkers zich voortdurend verder kunnen bekwamen en zich gesteund voelen in hun professionele autonomie.

Het sleutelwoord in bovenstaand voorbeeld is wat mij betreft “aandacht”. Aandacht staat ťťn op ťťn voor kwaliteit. Wie kwaliteit toevoegt aan elk van zijn of haar handelingen toont inspiratie en leiderschap. Iedereen kan een leider zijn.


“Scherp op ouderenzorg” is een initiatief van Hugo Borst en Carin Gaemers. Het manifest is te vinden op www.scherpopouderenzorg.nl.

Vacatures

MEER OVER DEZE VACATURE >>

Opinie

Staat de patiŽnt wel centraal?

Enige tijd geleden sprak ik een vrijgevestigd klinisch psychologe over haar ervaringen binnen de geestelijke gezondheidszorg. Zij vertelde over een depressieve patiŽnte die zij wilde verwijzen naar de crisisdienst van de regionale GGZ-instelling. Zij vertelde dat zij deze patiŽnte niet kon/mocht doorverwijzen, dat de huisarts dat moest doen, maar dat die op vakantie was en zijn waarnemer de patiŽnte eerst wilde zien voordat hij zou kunnen doorverwijzen, dat deze waarnemer deze patiŽnte niet wilde doorverwijzen, omdat hij het met de diagnose niet eens was, dat de psychologe de patiŽnte toen presenteerde aan een bevriende psychiater, die patiŽnte vervolgens terstond verwees naar de crisisdienst, die de patiŽnte tijdelijk in behandeling nam, en om het af te sluiten niet met de klinisch psychologe, de behandelaar overlegde maar met de bevriende psychiater, die de patiŽnte na ťťn gesprek had doorverwezen, en haar nauwelijks kende.
Meer

Reageer |  reacties

Millennials missen een ontwikkeld backoffice

De Facebookgeneratie ofwel de millennials (geboren tussen 1980 en 2000) overbevolken onze GGZ. In tien jaar tijds nam bij deze generatie het slikken van antidepressiva met 40% toe. 72.000 zitten er vanwege arbeidsongeschiktheid thuis; in grote meerderheid gaat het om psychische themaís. In de GGZ trakteren wij ze op een etikettenepidemie: dyslexie, ADHD, ADD, hoogbegaafdheid, PTSS, autisme, Asperger, NLD, dyscalculie, borderline.
Meer

Reageer |  reacties

Voorkůmen is beter dan genezen

Denkt u eens na over het volgende rijtje: een jurist, een kantoorbeambte cq boekhouder, een rechtsgeleerde, een leraar, een voormalig metaalarbeider en vakbondsbestuurder, een arts, een jurist, een scheikundige, een voormalig secretaresse, een politicoloog en jurist, een TV-producer, een arts, een econoom, een historicus annex internationale betrekkingen-expert, een socioloog en een politicoloog. Weet u al waar ik op doel? Dat is de achtergrond van de ministers die de afgelopen 40 jaren Volksgezondheid in hun portefeuille hebben gehad.
Meer

Reageer |  reacties

Nascholingstrajecten