Help, de dokter zeurt!

16 juli 2014

Zorgverleners kennen ze allemaal: klagende, eisende patiŽnten die nooit tevreden zijn. Maar er lijkt nu een nieuwe trend te zijn ontstaan: die van de zeurende dokter. Vroeger bespraken huisartsen en specialisten hun zorgen vooral binnenskamers. Nu uiten gedesillusioneerde dokters hun ongenoegen in de krant, via sociale media en zelfs in de spreekkamer. Maar is de beroepsgroep eigenlijk wel gebaat bij deze Nieuwe Openheid 2.0? 

Meer dan tien jaar geleden werkte ik tijdelijk bij de Landelijke Huisartsen Vereniging. ‘Huisartsen klagen altijd over geld’, werd me daar verteld. Dat bleek te kloppen. Dagelijks stroomden tientallen mails binnen met klachten over het te lage inkomen. Op een ledenvergadering stond een oudere huisarts op in de zaal. Hij wilde zijn zorgen uiten voor de jongere generatie huisartsen. Hij woonde dan wel in een vrijstaand huis, maar hij had ook jongere collega’s die hun leven, godbetert, in een twee-onder-ťťn-kapwoning moesten slijten. 

Zo’n opmerking is nu bijna niet meer voor te stellen. Dokters klagen vandaag de dag over heel andere zaken. Over de bureaucratische rompslomp en regelzucht in de zorg, bijvoorbeeld. Over de machtspositie van zorgverzekeraars die steeds meer beslissen hoe en waar hun patiŽnten behandeld worden. Over de transitie in de jeugdzorg, de nieuwe Wet Maatschappelijke Ondersteuning en de afkalving van de ouderenzorg. Dat zijn wezenlijke onderwerpen waar zorgverleners oprechte zorgen over hebben. En die zorgen hebben weinig met persoonlijk gewin te maken. Hier stellen dokters, de meesten althans, zich op als ‘patiŽnt advocates’, om de belangen van hun patiŽnten te beschermen. ‘The battle to care’, noemt arts James Salwitz dat in een blog.

Anders wordt het als artsen zich opstellen als slachtoffer van de huidige tijd en de teloorgang van hun beroep. Ook dat gebeurt. De maatschappelijke en politieke roep om transparantie in de zorg vraagt van artsen en andere zorgverleners dat zij, veel meer dan vroeger, verantwoordelijkheid afleggen. Medisch handelen is niet langer iets van de incrowd: het is tot het publieke domein gaan horen. Op twitter begon een aantal Nederlandse artsen te roepen dat ze gedemoniseerd werden. Deze artsen introduceerden daar de term ‘dokter-bashing’. Een hoogleraar betitelde de eigen beroepsgroep als ‘schietschijf’. En dat, zo schreef ze, terwijl dokters zů hard werken dat hele huwelijken opgeofferd worden aan die mondige patiŽnt, die klaarstaat om de pers te bellen zodra er iets mis gaat. De onrust leidde uiteindelijk tot een column van KNMG-directeur Lode Wigersma, die bijna smekend schreef: ‘PatiŽnten, vertrouw wat meer op uw dokter. Probeer u in hem of haar te verplaatsen, zoals de dokter dat ook bij u probeert. Echt, het helpt!’

Het is de vraag of deze Calimero-opstelling de beroepsgroep vooruit helpt. PatiŽnten hebben geen boodschap aan dokters die zich bedreigd voelen in hun autonomie, of die hun werk niet meer leuk vinden. Andere gevolgen zijn ernstiger. Bewijs stapelt zich op dat gedesillusioneerde dokters meer fouten maken en gevoeliger zijn voor misbruik en depressie. Ook plegen artsen vaker zelfmoord dan iemand met een ander beroep. De KNMG zou zich daarom niet rechtstreeks moeten richten tot de patiŽnt, maar ‘de epidemie van gedesillusioneerde dokters’, zoals TIME het fenomeen schetste, serieuzer moeten nemen door in gesprek te gaan met haar leden.

De situatie is niet specifiek Nederlands. In Amerika is het niet veel beter: uit een enquÍte van de Physicians Foundation bleek dat tweederde van de ondervraagde artsen negatief over het eigen beroep is. Goed nieuws is er volgens de Physician’s Foundation ook: de nieuwe generatie dokters onder de 40 kijkt veel positiever naar hun vak dan hun oudere collega’s doen. Opvallend is dat vooral de jonge vrouwelijke artsen met optimisme naar de toekomst kijken. Mogelijk zijn zij gewend aan de nieuwe eisen die de samenleving aan artsen stelt en ervaren ze die niet als bedreigend. In ons eigen land bewijst de beweging Compassion for Care bovendien dat onvrede over de zorgpraktijk ook in zinvolle actie kan worden omgezet. Cynici spraken in 2011 van een hype. Maar drie jaar later zet de organisatie zich nog even enthousiast in om de huidige disbalans die professionals in de gezondheidszorg ervaren – een disbalans tussen efficiency en menselijkheid, tussen controle en vertrouwen – te herstellen. Dat is veel constructiever dan roepen dat artsen zo hard werken, hun gezin verwaarlozen en het allemaal zo oneerlijk is. Want dan kun je beter iets anders gaan doen.

Vacatures

MEER OVER DEZE VACATURE >>

Opinie

Een zondebok aanwijzen helpt niet

In het boek ĎVeiligheid in de ggz. Leren van incidenten en calamiteitení dat psychiater Alette Kleinsman en calamiteitenonderzoeker Nico Kaptein onlangs publiceerden, komen drie lessen steeds weer terug. Een: het helpt niet om Ė in het geval van een ernstig incident of calamiteit Ė een zondebok te zoeken, want fouten worden gemaakt als sluitstuk van een proces waaraan allerlei professionals een bijdrage leveren. Twee: zorg voor een open cultuur waarin iedereen zich vrij voelt om elkaar aan te spreken. En drie: zorg ervoor dat iedereen zich verantwoordelijk voelt voor veiligheid.
Meer

Reageer |  reacties

Duizend bloemen, een paar teveel

Hoogleraar Jim van Os sprak recent in NRC Handelsblad zijn zorg uit over de achteruitgang van de psychiatrie in Nederland. Het toenemend aantal gevallen van euthanasie bij mensen met ernstige psychische aandoeningen is daar volgens hem een symptoom van. De verwaarlozing kost mensenlevens. Hij bepleit een focus op persoonlijk herstel. Marian Draaisma van zorginstelling Pluryn klaagde in dezelfde week in het AD over een verschuiving van werkzaamheden van de jeugdpsychiatrie naar de jeugdzorg. Dit verklaart volgens haar waarom het aantal suÔcides bij de betrokken jongeren nog nooit zo hoog is geweest. Ook hier gaat het om vragen over leven en dood. De oplossing ligt hier in de handen van gemeenten. En GGZ-instelling Emergis in Zeeland dreigde eind augustus met een behandelstop voor de rest van dit jaar. De zorgverzekeraar heeft te weinig zorg ingekocht.
Meer

Reageer |  reacties

FACT-werk en specialistische zorg in ťťn team

ĎBinnen GGZ Noord-Holland-Noord hebben we drie programmaís geschreven die de komende drie jaar hun beslag moeten krijgení, vertelt Marijke van Putten, lid van de raad van bestuur. ĎVoorheen werkten we via twee sporen: de FACT-teams en diagnostisch gerichte specialistische teams. Deze voegen we samen tot geÔntegreerde teams die wijk- en herstelgericht zijn. Teams met ervaringsdeskundigen en IPS-medewerkers die mensen begeleiden naar werk, maar ook met specialistische behandelkennis.í
Meer

Reageer |  reacties

Nascholingstrajecten