Een coach in je broekzak bij medische incidenten

25 juni 2013

Ik heb er geen wetenschappelijk onderzoek naar gedaan, maar het kan niet anders of het begrip ‘openheid’ staat hoog in de lijstjes van modewoorden. Iedereen eist immers continu openheid. Van Wikileaks tot PRISM-consternatie, van Fyra-debacle tot JSF-kosten en van boze beleggers tot de omwonenden van een fabrieksbrand. De ’onwetenden’ eisen de relevante informatie op. En gebeurt dat niet, dan riekt dat vervaarlijk naar doofpot, achterkamertjes en angstcultuur. Nog zomaar wat modewoorden…

Ook openheid in de zorg is hot. PatiŽnten, media, politici en belangenorganisaties eisen inzicht in de resultaten van ziekenhuizen, in de beloning van medici en zorgbestuurders, in de mogelijke gevolgen van een ingreep en in de omgang met medische fouten en incidenten.

Op deze laatste eis is in ieder geval een gecoŲrdineerde response gekomen. Op de kop af drie jaar geleden kwamen zorginstellingen, letselschadeadvocaten en aansprakelijkheidsverzekeraars bijeen om samen een gedragscode af te spreken. Een code met afspraken over de reactie op incidenten die tot schade leiden en over de afhandeling van verzoeken om schadevergoeding. Op die code, de “Gedragscode Openheid medische incidenten; betere afwikkeling Medische Aansprakelijkheid” (GOMA) zijn we als direct betrokkenen heel trots. Een helder document, met duidelijke do’s & don’ts.

Menig grondlegger van de GOMA is vervolgens enthousiast de boer op gegaan met de code. Ook wij. We vertellen erover op symposia en congressen. We hebben tientallen trainingen verzorgd voor zorgverleners, instellingenbestuurders en beroepsorganisaties. We hebben zelfs een film gemaakt - “Met lood in de schoenen…” - over de noodzaak van openheid rond medische incidenten. Is de zo vurig gewenste openheid daarmee nu een feit? Helaas nog niet.

Drie jaar later constateer ik dat alle GOMA-inspanningen beslist resultaat opleveren, maar ook dat er nog een wereld te winnen is. Hoe kan dat, als iedereen die openheid zo graag wil? Die vraag heeft denk ik twee antwoorden. Openheid ontstaat alleen als alle betrokken in het proces open kaart spelen. En: tot openheid ben je pas bereid als je de persoonlijke consequenties kunt overzien.

Eerst over de rol van alle partijen. Afwikkeling van medische aansprakelijkheidsclaims is een complex, beladen en helaas vaak langdurig proces. Dat gaat pas goed als alle betrokken spelers hun rol pakken. Dus, zorgverlener: zoek en houd contact met de patiŽnt zodra er iets mis is gegaan, of het nou verwijtbaar is of niet. En belangenbehartiger: doe wat je functienaam belooft, spiegel geen gouden bergen voor en streef naar een zorgvuldige en vlotte aanpak. Verzekeraars: houd de mens achter de claim voor ogen en denk creatief mee over oplossingen.

En dan die persoonlijke consequenties. Onder artsen en andere zorgverleners is er nog altijd veel onduidelijkheid over wat je wel en niet moet doen na een medisch incident. Moet je contact zoeken met de betrokken patiŽnt? Mag je dan spijt betuigen? En welke collega’s betrek je bij zo’n vaak pijnlijke en confronterende gebeurtenis? De raadgever is dan vaak angst. Angst voor de reputatie, angst voor de emotie van de patiŽnt, angst voor het publicitaire schavot, angst voor het tuchtrecht, angst voor een claim…

Het mooie is dat er een veel betere raadgever is: de GOMA. Maar nog te weinig zorgverleners trekken die code in de hitte van het moment uit de kast. Daarom heeft Centramed een app bedacht die al die kennis met ťťn veeg over het scherm inzichtelijk maakt. De GOMA-app. Een online coach op broekzakformaat die zorgverleners helpt de ernst van een incident te bepalen en de passende stappen te doorlopen. Een coach dus die onzekerheid en angst over de consequenties van openheid helpt weg te nemen. Met praktische checklists, met collega’s die in korte filmpjes vertellen over hun eigen ervaringen en handige communicatietips. Ik ben niet objectief, maar volgens mij een tool die iedere zorgverlener op z’n smartphone zou moeten hebben! Want openheid is een must en geen mode!

 

Vacatures

MEER OVER DEZE VACATURE >>

Opinie

Staat de patiŽnt wel centraal?

Enige tijd geleden sprak ik een vrijgevestigd klinisch psychologe over haar ervaringen binnen de geestelijke gezondheidszorg. Zij vertelde over een depressieve patiŽnte die zij wilde verwijzen naar de crisisdienst van de regionale GGZ-instelling. Zij vertelde dat zij deze patiŽnte niet kon/mocht doorverwijzen, dat de huisarts dat moest doen, maar dat die op vakantie was en zijn waarnemer de patiŽnte eerst wilde zien voordat hij zou kunnen doorverwijzen, dat deze waarnemer deze patiŽnte niet wilde doorverwijzen, omdat hij het met de diagnose niet eens was, dat de psychologe de patiŽnte toen presenteerde aan een bevriende psychiater, die patiŽnte vervolgens terstond verwees naar de crisisdienst, die de patiŽnte tijdelijk in behandeling nam, en om het af te sluiten niet met de klinisch psychologe, de behandelaar overlegde maar met de bevriende psychiater, die de patiŽnte na ťťn gesprek had doorverwezen, en haar nauwelijks kende.
Meer

Reageer |  reacties

Millennials missen een ontwikkeld backoffice

De Facebookgeneratie ofwel de millennials (geboren tussen 1980 en 2000) overbevolken onze GGZ. In tien jaar tijds nam bij deze generatie het slikken van antidepressiva met 40% toe. 72.000 zitten er vanwege arbeidsongeschiktheid thuis; in grote meerderheid gaat het om psychische themaís. In de GGZ trakteren wij ze op een etikettenepidemie: dyslexie, ADHD, ADD, hoogbegaafdheid, PTSS, autisme, Asperger, NLD, dyscalculie, borderline.
Meer

Reageer |  reacties

Voorkůmen is beter dan genezen

Denkt u eens na over het volgende rijtje: een jurist, een kantoorbeambte cq boekhouder, een rechtsgeleerde, een leraar, een voormalig metaalarbeider en vakbondsbestuurder, een arts, een jurist, een scheikundige, een voormalig secretaresse, een politicoloog en jurist, een TV-producer, een arts, een econoom, een historicus annex internationale betrekkingen-expert, een socioloog en een politicoloog. Weet u al waar ik op doel? Dat is de achtergrond van de ministers die de afgelopen 40 jaren Volksgezondheid in hun portefeuille hebben gehad.
Meer

Reageer |  reacties

Nascholingstrajecten