Stille Willies

11 oktober 2016

Als een bestuurder van een zorginstelling de kantjes eraf loopt, mag je hopen dat de Raad van Toezicht ingrijpt. Niet alleen bij misstanden – als de urine bij verpleeghuisbewoners langs de enkels loopt, bijvoorbeeld – maar ook als die bestuurder een zesje scoort. 

Toch gebeurt dat lang niet altijd, zo blijkt uit een enquÍte naar de dynamiek in de bestuurskamer van het Platform Innovatie in Toezicht (PIT) onder 130 commissarissen en toezichthouders. ‘Toezichthouder durft mond geregeld niet open te doen’, kopte Skipr. Het bleek echt zo te zijn: een kwart van de toezichthouders heeft moeite om het functioneren of disfunctioneren van een bestuurder ter discussie te stellen. 

Je zou denken dat het juist de rol is van een toezichthouder om het bestuur scherp te houden. Mijn rij-instructeur zei vroeger dat je ‘ontspannen, maar alert’ achter het stuur moet zitten. Het is onnodig om iedere seconde van de autorit te denken dat je een potentieel dodelijk wapen met een gewicht van duizend kilo met 120 kilometer per uur over de snelweg dirigeert. Maar je kunt niet even je ogen dichtdoen. Dat weet iedereen. 

Terug naar die enquÍte. Volgens onderzoeker Ellen van OIde Bijvank is de kwaliteit van het toezicht de afgelopen tien jaar sterk vooruit gegaan, ‘zeker als het om de harde, formele kant van de zaak gaat’, vertelde ze op de website Skipr. ‘Maar het grootste probleem zit bij de zachte kant van het toezichthouden en dan met name in de groepsdynamica. Als mensen iets niet durven te zeggen of het gevoel hebben geen ruimte van de voorzitter te krijgen, dan kun je zoveel formele regels opstellen als je wilt.’

De vereniging van toezichthouders NVTZ heeft een beroepsprofiel van de toezichthouder opgesteld. Daarin staat dat deze waakhond een ‘onafhankelijke en moedige houding’ zou moeten hebben. De NTVZ waarschuwt nadrukkelijk voor risicomijdend gedrag: ‘Dit brengt het gevaar met zich mee dat het gedragen volgens de regels belangrijker is dan het handelen naar verantwoordelijkheid. Goed toezicht vraagt namelijk om keuzes te maken, stelling te nemen en ergens voor te staan.’

Stelling nemen en knopen doorhakken is gemakkelijk als er echte misstanden zijn. Dan staan alle neuzen in de Raad van Toezicht onmiddellijk dezelfde kant op, om het maar even in ouwejongenskrentenbroodtaal te zeggen. Toezichthouders en commissarissen worden namelijk steeds vaker persoonlijk aansprakelijk gesteld bij faillissement of wanbeleid. Je zou wel gek zijn om dan achterover te gaan leunen. Nergens een Stille Willie te bekennen als er imagoschade dreigt. ‘Maar wat als een bestuurder een zes scoort?’, vraagt Olde Bijvank zich af. ‘Past dat nog bij een omgeving die sterk in verandering is?’

Het antwoord is natuurlijk ‘nee’. Een zesjescultuur in stand houden is nooit nastrevenswaardig, al helemaal niet bij een beroepsgroep die het nodig vindt het eigen honorarium riant te verhogen. Gek hŤ, dat durven ze dan weer wel.


U kunt AliŽtte Jonkers op twitter volgen via @Aliettejonkers

Vacatures

MEER OVER DEZE VACATURE >>

Opinie

Snor

Het enige geluid dat ik hoor is het getik van de klok. Zo nu en dan springt er een vogeltje uit tevoorschijn, dat een paar keer hard roept. Gelukkig hoef ik daar niets meer mee.Ooit was ik een echt feestbeest, kon ik nachten doorhalen met mijn buurtgenoten. Maar de laatste tijd hoefde ik niet meer zo nodig. Overbodig voelde ik me. Ik was leeg, waar ik ooit v... Meer

Reageer |  reacties

Mensen helpen die Ďde droad effe kwiet biní

Mediant Geestelijke Gezondheidszorg in Twente opende in 2015 de Helmer-Es, een nieuwe High Intensive Care (HIC). Teampsychiater Marije Vermaas voelt zich hier als een vis in het water. Er is ťťn probleem: ze is de enige psychiater op de afdeling, er moet nodig een collega bij. Maar dat is lastig. Veel collega's zien Twente als een uithoek. Ze gooit graag een... Meer

Reageer |  reacties

Deze cliŽnt zit nog steeds in mijn hoofd

AriŽtte van Reekum, psychiater en lid raad van bestuur van GGZ Breburg in Brabant, heeft een open inborst. Niet te beroerd om een fout toe te geven. Toch zit ze soms in een spagaat: een organisatie heeft een structuur en cultuur nodig om open te zijn over fouten en ervan te leren. Maar na een uitzending van Zembla is ze naar de buitenwereld voorzichtiger. ĎH... Meer

Reageer |  reacties