Primum non nocere, ook nŠ de behandeling

8 maart 2018

Toen Allison Kooijman te horen kreeg dat er 30 lymfeklieren uit haar hals moesten worden weggehaald, accepteerde ze dat. Ze had schildklierkanker en haar enige kans op genezing zou deze operatie zijn. Na afloop had ze een litteken van oor tot oor, alsof haar hoofd van haar lichaam was gesneden en er later weer was op gezet. En wat bleek? Alle lymfeklieren waren gezond. Geen spoor van kanker. De operatie en de verminking was, achteraf gezien, niet nodig geweest.

Toen Kooijman dat hoorde, zonk ze in een diepe depressie. Ze kreeg zelfs zelfmoordgedachten. De artsen die haar hadden geopereerd hadden excuses aangeboden. Maar toen was de schade al aangericht, zo vertelt de patiŽnte op de site van de Canadese nieuwsorganisatie CTV News. Door de operatie was er een zenuw beschadigd in haar bovenrug, zodat ze haar werk als verpleegkundige moest opgeven. Haar werk was belangrijk voor haar, het gaf haar een gevoel van zingeving. Ze had echt iets voor anderen kunnen betekenen. Dat dat van haar was afgenomen, vond ze verschrikkelijk. Maar het ergste was nog dat ze werd buitengesloten toen ze meer wilde weten over de fouten die in haar geval waren gemaakt. Het ziekenhuis weigerde haar terug te bellen en ook kreeg ze geen antwoorden op haar vragen.

Sinds kort is er een officiŽle term voor dit soort situaties, waarin organisaties de communicatie stoppen en de patiŽnt zich in de kou voelt staan: ‘institutional betrayal’. In het Nederlands: ‘institutioneel verraad’. De term werd in 2009 gelanceerd door Jennifer Freyd in relatie tot slachtoffers van seksueel misbruik, maar onlangs overgenomen door een groep Canadese onderzoekers van de universiteit van Regina, die het begrip nu toepassen op het gevoel dat slachtoffers hebben na een medische fout. Psychologiehoogleraar Bridget Klest doet daar onderzoek naar. Zij stelt dat patiŽnten extra de dupe worden als ziekenhuizen krampachtig reageren na medische fouten, uit angst voor reputatieschade. Zo’n houding van het ziekenhuis kan leiden tot extra psychologische ellende bij de patiŽnt. In sommige gevallen ontwikkelt het slachtoffer zelfs een depressie of een posttraumatische stress-stoornis. Primum non nocere: het geldt niet alleen vůůr, maar ook nŠ de medische behandeling.

Het vervelende is dat artsen en andere zorgverleners nu net een beetje aan het leren zijn hoe ze excuses moeten maken. Wat daarbij helpt is de gedachte dat de erkenning van een fout door de zorgaanbieder niet gelijk staat aan civielrechtelijke aansprakelijkheid. Maar sorry zeggen is niet genoeg, blijkt uit de studies van de Canadezen. Pas als de patiŽnt ook betrokken wordt bij het hele proces – hoe wordt de fout gedocumenteerd, wat heeft het ziekenhuis of de zorgverlener of de arts gedaan om van het voorval te leren – kan het gedeukte vertrouwen herstellen. Nauwkeurige en gespecificeerde registratie van complicaties is ook voor het ziekenhuis en jonge artsen en verpleegkundigen interessant: daarmee kun je behandelingen verbeteren, protocollen aanscherpen en voorkomen dat de fout in de toekomst wordt herhaald. Is wel weer wat extra administratie, ja. Maar het levert veel op. En die reputatieschade? Heb vertrouwen. Werk aan relatiemanagement, niet aan reputatiemanagement. Het leuke is: als je investeert in de relatie, komt het met die reputatie vanzelf goed. Echt waar.   

Vacatures

MEER OVER DEZE VACATURE >>

Opinie

Snor

Het enige geluid dat ik hoor is het getik van de klok. Zo nu en dan springt er een vogeltje uit tevoorschijn, dat een paar keer hard roept. Gelukkig hoef ik daar niets meer mee.Ooit was ik een echt feestbeest, kon ik nachten doorhalen met mijn buurtgenoten. Maar de laatste tijd hoefde ik niet meer zo nodig. Overbodig voelde ik me. Ik was leeg, waar ik ooit v... Meer

Reageer |  reacties

Mensen helpen die Ďde droad effe kwiet biní

Mediant Geestelijke Gezondheidszorg in Twente opende in 2015 de Helmer-Es, een nieuwe High Intensive Care (HIC). Teampsychiater Marije Vermaas voelt zich hier als een vis in het water. Er is ťťn probleem: ze is de enige psychiater op de afdeling, er moet nodig een collega bij. Maar dat is lastig. Veel collega's zien Twente als een uithoek. Ze gooit graag een... Meer

Reageer |  reacties

Deze cliŽnt zit nog steeds in mijn hoofd

AriŽtte van Reekum, psychiater en lid raad van bestuur van GGZ Breburg in Brabant, heeft een open inborst. Niet te beroerd om een fout toe te geven. Toch zit ze soms in een spagaat: een organisatie heeft een structuur en cultuur nodig om open te zijn over fouten en ervan te leren. Maar na een uitzending van Zembla is ze naar de buitenwereld voorzichtiger. ĎH... Meer

Reageer |  reacties