Huisarts en psycholoog houden samen spreekuur

22 mei 2014

Marianne, een 29-jarige hbo-verpleegkundige zit in een re-integratietraject nadat ze twee jaar geleden acute rugklachten ontwikkelde. Ze werd gedurende twee jaar uitgebreid medisch behandeld en bezoekt nu mij als eerstelijnspsycholoog met de vraag om hulp bij de moeite die zij heeft om te reageren op mensen die haar vragen naar de toestand van haar rug. Na bestudering van haar indrukwekkende medisch dossier wordt me duidelijk dat er geen organische pathologie werd geconstateerd maar wel veel somatisch werd behandeld. Mijn diagnostisch onderzoek levert een (onbehandelde) angststoornis op voorafgaand aan de rugklachten. Eerder in haar leven kampte ze met een negatief zelfbeeld.

Samenwerken in de gezondheidszorg is prima, vaak beter dan concurreren. Samen onder ťťn dak hulpverlenen, zoals toenemend gebeurt in wat nu de generalistische basis ggz heet, is ook prima maar niet voldoende. GeÔntegreerde zorg, zoals een huisarts en eerstelijnspsycholoog die samen eerstelijnshulp aanbieden, in ťťn spreekkamer, is toch iets anders. Er zijn twee goede redenen om hiermee te experimenteren. De eerste is ingewikkeld, fundamenteel, ontologisch en epistemologisch van aard. De tweede is eenvoudig en modern van aard.

Daarom begin ik met de tweede. De geneeskunde verschoof de laatste jaren van biopsychosociaal naar patiŽntgericht. Overigens biopsychosociaal zijn de artsen naar mijn beste weten in de praktijk nooit geweest, gewoon biomedisch en af en toe een beetje sociaal. Het patiŽntgerichte accent houdt in dat er aandacht besteed moet worden aan de persoon met de ziekte, het perspectief van de patiŽnt is nu veel belangrijker geworden. Medische beslissingen moeten aansluiten bij behoeften en wensen van de patiŽnt. Dit houdt in dat de gespreksvoering in psychologisch opzicht op een behoorlijk peil moet komen en hiervoor zijn eerstelijnspsychologen de eerstaangewezen om dit kwalitatief hoogstaand vorm te geven. Ik weet het, dit klinkt normaal en zeker niet modern of vooruitstrevend, maar nu pas zijn de rechten van de patiŽnt in de Wet op de Geneeskundige Behandelovereenkomsten vastgelegd (wgbo; 1995, Burgerlijk Wetboek 7). Nu de patiŽnt toenemend in de rol van gezagvoerder komt en de arts in die van copiloot, moeten we toch constateren dat de copiloot te eenzijdig is opgeleid om het gehele vliegtuig in de lucht te houden. De boordwerktuigbouwkundige is tevens noodzakelijk.

De andere reden heb ik uitgebreid uitgewerkt in mijn boek Bevrijd de psychologie, dat in 2012 is verschenen en komt er op neer dat de mens ontologisch gezien het product is van biologische, psychische en sociale processen, waarin naar mijn idee historisch gezien de sociale processen domineren. Somatische, psychische en sociale processen interacteren niet, zoals wel veel wordt gedacht, maar hebben op een manier die ons (nog) onbekend is de mens evolutionair geproduceerd. Epistemologisch gezien is er geen goede reden de biologie in een hiŽrarchische relatie te brengen tot de psychische en sociale componenten. Psychologische fenomenen kennen, net als sociologische, hun eigen autonomie, eigen determinanten en mechanismen, kunnen ook verstoord raken en kunnen het lichaam als toneel gebruiken.

En nu naar het spreekuur: de huisarts doet de biologie, de eerstelijnspsycholoog de psychologie en samen betrekken ze de sociale aspecten erbij. De psycholoog doet korte psychotherapeutische interventies - aangepast aan de korte afspraken van de huisarts- en is niet geneigd de behandeling naar zich toe te trekken of over te nemen.

De patiŽnten weten, voordat ze om hulp komen vragen, dat het hulpaanbod geÔntegreerd is en dit helpt de patiŽnt op den duur de eigen hulpvraag opnieuw vorm te geven. Aan de poort zitten dus voortaan altijd twee academisch goed opgeleide, ervaren krachten en zij worden daarachter ondersteund door bijvoorbeeld de diverse hbo-ers die overal opduiken. Indien Marianne was verschenen bij de geÔntegreerde hulpverleningspost, onderzoekt de huisarts de rug en de psycholoog de psyche, de angststoornis wordt snel zichtbaar en primair behandeld, de expressies in de rug zijn onderwerp van ‘afwachten wat er gebeurt zodra de psychische stoornis wijkt’. Een experiment met dit gezamenlijk spreekuur, door deugdelijk onderzoek begeleid, is inmiddels (betaald door een zorgverlener) van start gegaan.

Vacatures

MEER OVER DEZE VACATURE >>

Opinie

Staat de patiŽnt wel centraal?

Enige tijd geleden sprak ik een vrijgevestigd klinisch psychologe over haar ervaringen binnen de geestelijke gezondheidszorg. Zij vertelde over een depressieve patiŽnte die zij wilde verwijzen naar de crisisdienst van de regionale GGZ-instelling. Zij vertelde dat zij deze patiŽnte niet kon/mocht doorverwijzen, dat de huisarts dat moest doen, maar dat die op vakantie was en zijn waarnemer de patiŽnte eerst wilde zien voordat hij zou kunnen doorverwijzen, dat deze waarnemer deze patiŽnte niet wilde doorverwijzen, omdat hij het met de diagnose niet eens was, dat de psychologe de patiŽnte toen presenteerde aan een bevriende psychiater, die patiŽnte vervolgens terstond verwees naar de crisisdienst, die de patiŽnte tijdelijk in behandeling nam, en om het af te sluiten niet met de klinisch psychologe, de behandelaar overlegde maar met de bevriende psychiater, die de patiŽnte na ťťn gesprek had doorverwezen, en haar nauwelijks kende.
Meer

Reageer |  reacties

Millennials missen een ontwikkeld backoffice

De Facebookgeneratie ofwel de millennials (geboren tussen 1980 en 2000) overbevolken onze GGZ. In tien jaar tijds nam bij deze generatie het slikken van antidepressiva met 40% toe. 72.000 zitten er vanwege arbeidsongeschiktheid thuis; in grote meerderheid gaat het om psychische themaís. In de GGZ trakteren wij ze op een etikettenepidemie: dyslexie, ADHD, ADD, hoogbegaafdheid, PTSS, autisme, Asperger, NLD, dyscalculie, borderline.
Meer

Reageer |  reacties

Voorkůmen is beter dan genezen

Denkt u eens na over het volgende rijtje: een jurist, een kantoorbeambte cq boekhouder, een rechtsgeleerde, een leraar, een voormalig metaalarbeider en vakbondsbestuurder, een arts, een jurist, een scheikundige, een voormalig secretaresse, een politicoloog en jurist, een TV-producer, een arts, een econoom, een historicus annex internationale betrekkingen-expert, een socioloog en een politicoloog. Weet u al waar ik op doel? Dat is de achtergrond van de ministers die de afgelopen 40 jaren Volksgezondheid in hun portefeuille hebben gehad.
Meer

Reageer |  reacties

Nascholingstrajecten