Gesubsidieerde leugens

27 augustus 2014

Het is 2034. Een groot scherm licht op in mijn woonkamer. Het is mijn virtuele ‘health assistant’ Lucy, via bluetooth verbonden met de chip in mijn bovenarm. Ze zegt dat mijn buikomtrek al drie maanden te hoog is. Daarom gaat mijn zorgverzekering binnenkort met 5 procent omhoog naar 1683 euro per maand. Ik protesteer, maar Lucy onderbreekt me met de opmerking dat stress zojuist mijn cortisolspiegel heeft doen stijgen met 32,3 procent. Ze adviseert me vroeg te gaan slapen.

Science fiction? Natuurlijk! Toch is dit fantasieverhaaltje niet zo ver weg als het misschien lijkt. Al bijna twintig jaar lang laten overheid en zorgverzekeraars proefballonnetjes op om de zorgpremies voor mensen met ‘ongezond gedrag’ te verhogen.

Het begon ongeveer in 1997, toen het RIVM in de Volksgezondheid Toekomst Verkenningen de rol van de overheid aankaartte bij het stimuleren van gezond gedrag. Begin 2001 stelde toenmalig minister Borst voor rokers zelf te laten betalen voor cholesterolverlagende medicijnen. In 2002 kwam er een nationale commissie tegen overgewicht. Het RVZ publiceerde de achtergrondstudie ‘Gezondheid en gedrag: debatten en achtergrondstudies’. Hoogleraar ethiek prof. dr. Govert den Hartogh stelt hierin: ‘Je kunt de kosten van je eigen gedrag niet afwentelen op anderen. Als je door eigen schuld, roken, longkanker krijgt, zijn de gevolgen daarvan aan jezelf te wijten. Het is redelijk als je daarvan de kosten ook zelf draagt.’ 

Spijtig voor de RVZ en de zorgverzekeraars is dat het maar niet wil lukken om te bewijzen dat preventie en gezondheidsbevordering harde euro’s oplevert. Onderzoek toont steeds opnieuw uit dat de hoogste ziektekosten zich vooral aandienen in de latere en laatste levensjaren. Sterker: langer leven zou wel eens duurder kunnen uitpakken. Gezond is niet altijd goedkoop, en ongezond niet altijd duur. Zo kosten sportblessures de samenleving jaarlijks 1,3 miljard euro.

Het CPB becijferde dat gezondheidswinst zonder levensverlenging financieel gunstig uitpakt. Wie kosten wil besparen, moet dus de rokers en dikkerds met rust laten. Effectiever is het terugdringen van chronische, niet-fatale aandoeningen, zoals psychische aandoeningen. Met 19,6 miljard euro vormen die ook de grootste kostenpost in de zorg. 

Als je geen harde cijfers hebt, kun je nog ťťn ding doen in de politiek: maatschappelijk draagvlak proberen te creŽren. De termen solidariteit en eigen verantwoordelijkheid werden ingezet om Nederland een collectief schuldgevoel aan te praten. 

Maar kijk! We willen nu zelf dat in het basispakket wordt gesneden. Ziektekosten ‘door eigen schuld’ kunnen wel uit basispakket. Daar kun je mee aankomen bij het ministerie van VWS: de burger wil het zelf en nu is het nog wetenschappelijk bewezen ook. Missie geslaagd.

De media namen het persbericht van Nivel kritiekloos over, zonder het hele rapport te lezen. Als ze dat wel hadden gedaan, hadden ze kunnen lezen dat het ‘wetenschappelijke onderzoek’ niets meer is dan een enquÍte onder 2800 mensen van gemiddeld 64 jaar. Dat het is opgezet met VGZ als ‘subsidiŽnt en samenwerkingspartner’. En dat de betrokken hoogleraar, prof. dr. Emile Curfs, een leerstoel heeft die betaald blijkt te zijn door zorgverzekeraar Univť-VGZ-IZA-Trias (UVIT).

Een niet-representatieve, dik gesponsorde enquÍte als betrouwbare wetenschap presenteren: je moet maar durven. Zorginstituut Nederland gaat dit misleidende prutswerkje mogelijk zelfs meenemen in zijn jaarlijkse advies over de inhoud van het basispakket aan de minister van VWS. We zitten als muizen in de val.
Er zijn drie soorten leugens: leugens, grove leugens, en statistieken.* Ik zou daar nog een vierde aan willen toevoegen: gesubsidieerde leugens.

*De uitspraak ‘There are three kinds of lies: lies, damned lies and statistics’ werd populair gemaakt door de Amerikaanse schrijver Mark Twain, die deze op zijn beurt toeschreef aan de Britse staatsman Benjamin Disraeli.  

Vacatures

MEER OVER DEZE VACATURE >>

Opinie

Sociale nabijheid, op afstand

Het coronavirus waart over de wereld. Dit is een gezondheidscrisis van ongekende proporties. Tevens is nog nooit de impact op het functioneren van andere sectoren zo in het geding geweest. De economie staat onder druk, het sociale en culturele leven is drastisch gereduceerd, sportactiviteiten zijn opgeschort en ga zo maar door. Dankzij elektronische communic... Meer

Reageer |  reacties

ĎWerken in een Vinex-wijk staat niet meer op mijn verlanglijstjeí

Mieke van Loon werkt als huisarts in gezondheidscentrum Beverwaard in Rotterdam-Zuid. Zij kiest bewust voor deze praktijk en deze 'achterstandswijk'. 'Wij zijn een van de ongeveer tien praktijken in de Randstad met 'Krachtige Basiszorg'. We hebben een 15 minutenspreekuur, elke dag een spoedarts en een maatschappelijk werker die de sociale kaart van Rotterdam... Meer

Reageer |  reacties

Succesformule Saxenburgh:
verbinden met bevolking

Saxenburgh Medisch Centrum in Hardenberg betrekt in mei 2020 een gloednieuw ziekenhuis. Daarna volgt de bouw van een nieuw regionaal gezondheidscentrum en twee centra met kleinschalige woonvormen voor ouderen. Hoe kan dat in financieel moeilijke tijden voor zorginstellingen? Bestuurder Wouter van der Kam: 'Onze succesformule? Wij zoeken, naast verbinding met... Meer