Veiligheid van de samenleving in
gevaar door beroepsgeheim

11 juli 2019

‘Ik zal, wat ik bij de uitoefening van mijn beroep ook zal horen of zal zien, of ook daarbuiten over het leven van mensen te weten kom aan dingen, die nooit bekend mogen worden, in stilzwijgen bewaren, en het beginsel hooghouden, dat dingen die mij zo bekend worden vallen onder geheimhouding.’

Deze zin is een onderdeel van de Eed van Hippocrates en richt zich op de veiligheid, integriteit en privacy van het individu. De laatste tijd staat dit beginsel onder druk, omdat er een aantal incidenten heeft plaatsgevonden die wanneer aan dit beginsel niet strak zou zijn vastgehouden hadden kunnen worden voorkomen, wanneer er anders gezegd meer oog was geweest voor de belangen en de veiligheid van de samenleving. In de Eed van Hippocrates komt dat aspect van de veiligheid van de samenleving niet aan de orde en het staat dan ook op gespannen voet met het boven beschreven beginsel. Een voorbeeld: recent hebben medewerkers van een GGZ-instelling hun vermoeden dat een van hun patiŽnten de moordenaar was van drie willekeurige wandelaars niet gedeeld met de politie met het voor de hand liggende argument van het beroepsgeheim en het recht op privacy, en hebben daardoor de samenleving in gevaar gebracht. Onlangs hebben verpleegkundigen van een Duits ziekenhuis hun vermoeden dat hun collega systematisch patiŽnten vergiftigde om daarna de held te kunnen uithangen niet gemeld aan hun leidinggevende en hebben zo de opgenomen patiŽnten in gevaar gebracht, sterker nog er overleden meer dan 80 patiŽnten. In het eerste voorbeeld werd het ziekenhuis gedwongen de gegevens van de patiŽnt vrij te geven en in het tweede voorbeeld werden drie collega’s van de moordende verpleegkundige in staat van beschuldiging gesteld omdat zij hun vermoedens niet deelden met anderen, zodat er niet ingegrepen kon worden. Er is kort en goed een kentering gaande.

Uit elk onderzoek naar aanleiding van een groot incident komt naar voren dat de beschikbare informatie door de verschillende partijen niet werd gedeeld en er dus onvoldoende werd samengewerkt. De niet zo lang geleden geÔntroduceerde AVG maakt het delen van informatie nog moeilijker omdat het recht op privacy prioriteit heeft. Wat de gevolgen daarvan zijn weten wij uit de treurige lotgevallen van Anne Faber. Haar moordenaar had het kennelijke recht om zijn dossier niet te laten overdragen aan de afdeling waar hij zou worden geresocialiseerd, zodat zij te weinig wisten van zijn seksueel delinquente verleden. Iedereen vroeg zich af hoe dit kon gebeuren, maar binnen de vigerende wetgeving kan het gebeuren en laten we niet vergeten dat zo’n wet er komt omdat de burgers het recht op privacy als hoog(ste) goed beschouwen. Dat is het ook, maar toch is de vraag gewettigd of die wet van Hippocrates niet aangepast moet worden en er een afweging mogelijk is tussen het belang van het individu en dat van de samenleving. Strikt genomen is dat nu ook al mogelijk maar de balans slaat meestal uit naar een beroep op de geheimhouding en de weigering van een medewerker van een GGZ-instelling of de instelling zelf die informatie te verstrekken met alle gevolgen van dien. Ik herinner mij een film van Alfred Hitchcock waarin een priester verdacht wordt van de moord die gepleegd werd door een persoon die bij hem te biecht ging. Zijn geheimhoudingsplicht noopte hem er toe er het zwijgen toe te doen. Zo moet het natuurlijk niet gaan.

Een van de eerste dingen die je als geneeskundestudent leert is ‘Primum non nocere’, geen schade toebrengen. Dat geldt wat mij betreft niet alleen de individuele patiŽnt, maar ook - misschien wel juist - de samenleving. Ik bepleit op basis van de incidenten geen restrictieve reacties die de privacy van alle burgers bedreigen (zoals het niet meer naar buiten laten gaan van vrijwillig opgenomen patiŽnten), maar vind wel dat de balans tussen het recht op privacy van de individuele burger en de veiligheid van de samenleving, dus die van alle burgers moet worden herijkt, en dus gemakkelijker gegevens die nodig zijn om die veiligheid te kunnen borgen moeten kunnen worden gedeeld.

Vacatures

MEER OVER DEZE VACATURE >>

Opinie

Anne en Savanna

Ik wist niet wat forensische scherpte was dus probeerde ik de term uit op mijn nietsvermoedende fractiegenoten. We bespraken de komende begrotingsbehandeling. Ik vertelde mijn fractiegenoten dat ik mijn keuzes voor de ombuigingen had gemaakt na het met Ďforensische scherpte' analyseren van de voorstellen. Even viel het stil. Er gingen wat wenkbrauwen omhoog,... Meer

Reageer |  reacties

Wat is forensische scherpte?

Bestuurders en professionals in de forensische psychiatrie schijnen steeds vaker het begrip forensische scherpte te gebruiken, maar zij hebben zo las ik in de oproep om mee te doen aan een enquÍte in een poging te weten te komen wat het begrip betekent nog geen idee wat het eigenlijk is. Het is in de zorg niet ongewoon diepzinnig ogende, maar mystificerende ... Meer

Reageer |  reacties

Forensisch scherp

ďIn den beginne was het Woord.Ē Zo begint het eerste vers van het evangelie van ĎJohannes' in het Nieuwe Testament. Het evangelie is een filosofische tekst. Het geeft antwoord op de vraag wie ben ik, en wie is Jezus? En deze vragen hangen met elkaar samen. Het lijkt een grote stap om van het evangelie, een tekst van 2000 jaar oud, te springen naar het heden ... Meer

Reageer |  reacties