'Nee ik heb geen schulden, mijn kind heeft autisme'

20 februari 2014

Als u dit leest, heeft de Eerste Kamer gestemd over de Jeugdwet. Die wet is aangenomen, ondanks massaal verzet van artsen, ouders, wetenschappers, ggz-instellingen en organisaties zoals de KNAW, de Kinderombudsman en Defence for Children.

Versnipperde zorg
Een van de belangrijkste argumenten vůůr de wet is de verwachte vereenvoudiging van de zorg. Dankzij het principe ‘1 gezin, 1 plan, 1 regisseur’ worden zorgvragers straks niet meer van het kastje naar de muur gestuurd, omdat hulpverleners niet meer langs elkaar heen werken. De zorg wordt bovendien een verantwoordelijkheid van de gemeente, waardoor ‘maatwerk’ mogelijk is. Dat is nog goedkoper ook.

Verzekerde zorg
Het belangrijkste argument tegen de wet is, dat er een onderscheid komt tussen fysiek zieke en psychisch zieke kinderen. De eerste groep houdt recht op verzekerde zorg, de tweede niet. Kinderen met aandoeningen zoals bipolaire stoornis, autisme, ernstige eetstoornissen of suÔcidaliteit, hebben straks geen vanzelfsprekend recht meer op medische zorg. Staatssecretaris Van Rijn heeft dit onderstreept door een motie te ontraden van GroenLinks-senator Ganzevoort. De senator vroeg om een garantiestelling vanuit het Rijk mocht de gemeentelijke zorgpot leeg zijn als een psychisch ziek kind er een beroep op moet doen. Deze motie is door de Eerste Kamer verworpen.

Eenzijdig en onvolledig

Een paar dingen vallen op aan de discussie over deze wet. Zo lijkt het twijfelachtig of mensen die het 1-1-1-model verdedigen, beseffen dat een psychische aandoening iets anders is dan een opvoedprobleem. Het mantra ‘demedicaliseren, normaliseren en ontzorgen’ overheerst. Waarschijnlijk is dat het geval omdat ADHD model staat voor een psychische aandoening. Maar het beeld dat media van een kind met ADHD schetsen, is meestal onvolledig en eenzijdig. Ook wordt voortdurend geroepen dat er ‘te veel etiketten worden geplakt’, terwijl de prevalentie van psychische stoornissen bij kinderen al decennialang ongeveer gelijk is.

Kritiekloos
Op de tweede plaats lijkt het beeld ontstaan dat degenen die zich verzetten tegen de Jeugdwet, kritiekloze aanhangers zijn van de manier waarop de kinderpsychiatrie nu is georganiseerd. Maar als je vindt dat alle kinderen recht hebben op verzekerde zorg, impliceert dat niet dat je de huidige praktijk ideaal vindt en niet voor verandering vatbaar. We ontzeggen kinderen met huidproblemen, nierziekten of kanker toch ook geen recht op hulp omdat we vinden dat de ziekenhuiszorg best beter kan?

Strontvervelend
Dat brengt me op het derde punt: waarom kunnen kinderen met een ziek lichaam op alle medische zorg en compassie van de wereld rekenen, maar kinderen met psychische kwetsuren niet? Omdat lichamelijk zieke kinderen zielig zijn, en geestelijk zieke kinderen ůf onzichtbaar (ze worden een schaduw van zichzelf, of verdwijnen zelfs helemaal), ůf strontvervelend (ze klieren, vernielen spullen en gedragen zich agressief). En omdat er meer respect is voor de snijkunsten van een chirurg dan voor de therapeutische kwaliteiten van een psychiater. Terwijl die laatste met zijn vaardigheid net zo goed levens kan redden.

Wishful thinking
Het recht op verzekerde zorg is een principiŽle kwestie. Nu die slag is verloren, zijn voorstanders van de transitie aan zet om te laten zien dat hun totaaloplossing werkt. Zij
verwachten wonderen van de sociale wijkteams, die goedkopere ťn betere zorg moeten leveren. Maar het succes van deze wijkteams lijkt vooralsnog te berusten op wishful thinking. Waarom zouden de – vijf? Tien? Vijftien? – professionals in een multidisciplinair wijkteam zomaar ineens wťl goed kunnen samenwerken en elkaars taal verstaan? En waar halen zij de specialistische kennis vandaan die een besparing op specialisten moet opleveren?

Eigen kracht
Onlangs verzuchtte de vader van een autistische zoon aan mijn keukentafel dat hij het helemaal heeft gehad met ‘die stagiaires van de Hogeschool die komen informeren of we schulden hebben of een drugsprobleem’. Na talloze bezoekjes heeft hij het ideaal van ‘1 gezin, 1 plan, 1 regisseur’ eindelijk voor elkaar: zijn kind krijgt nu de specialistische hulp die het nodig heeft. Op een multidisciplinair wijkteam dat komt informeren naar de ‘eigen kracht’ in het gezin, zit hij niet te wachten. En zijn autistische zoon ook niet.

Vacatures

MEER OVER DEZE VACATURE >>

Opinie

Geef mij tijd

Het is september en de vrijwilligers van het Koningin Wilhelmina Fonds voor de kankerbestrijding (KWF) komen langs met de collectebus. Het kan niemand ontgaan zijn. Radio- en televisiespotjes dringen zich aan je op. En waar je maar kijkt maken spandoeken en affiches ons erop attent. GEEF MIJ TIJD. Daarbij wordt meestal ook een portret getoond van iemand met kanker. Ik had zelf ook op zoín foto gekund, maar ik heb nu al vijftien jaar die op hol geslagen cellen en vind eigenlijk dat me sinds de diagnose al verrassend veel tijd is gegund. Daar klaag ik dus niet over. Langzaam aan beweeg ik me naar het moment dat de kanker me de baas is, maar zo ver is het nog niet. Wel heeft de behandeling van de kanker mijn leven danig ontwricht. Niet alleen dat van mij. Mijn vrouw moest op haar vijftigste ook wennen aan een heel andere man in huis. Elke keer dat ik langs een KWF affiche kom denk ik: GEEF MIJ KWALITEITTIJD.
Meer

Reageer |  reacties

Een zondebok aanwijzen helpt niet

In het boek ĎVeiligheid in de ggz. Leren van incidenten en calamiteitení dat psychiater Alette Kleinsman en calamiteitenonderzoeker Nico Kaptein onlangs publiceerden, komen drie lessen steeds weer terug. Een: het helpt niet om Ė in het geval van een ernstig incident of calamiteit Ė een zondebok te zoeken, want fouten worden gemaakt als sluitstuk van een proces waaraan allerlei professionals een bijdrage leveren. Twee: zorg voor een open cultuur waarin iedereen zich vrij voelt om elkaar aan te spreken. En drie: zorg ervoor dat iedereen zich verantwoordelijk voelt voor veiligheid.
Meer

Reageer |  reacties

Duizend bloemen, een paar teveel

Hoogleraar Jim van Os sprak recent in NRC Handelsblad zijn zorg uit over de achteruitgang van de psychiatrie in Nederland. Het toenemend aantal gevallen van euthanasie bij mensen met ernstige psychische aandoeningen is daar volgens hem een symptoom van. De verwaarlozing kost mensenlevens. Hij bepleit een focus op persoonlijk herstel. Marian Draaisma van zorginstelling Pluryn klaagde in dezelfde week in het AD over een verschuiving van werkzaamheden van de jeugdpsychiatrie naar de jeugdzorg. Dit verklaart volgens haar waarom het aantal suÔcides bij de betrokken jongeren nog nooit zo hoog is geweest. Ook hier gaat het om vragen over leven en dood. De oplossing ligt hier in de handen van gemeenten. En GGZ-instelling Emergis in Zeeland dreigde eind augustus met een behandelstop voor de rest van dit jaar. De zorgverzekeraar heeft te weinig zorg ingekocht.
Meer

Reageer |  reacties

Nascholingstrajecten