De kracht van aandacht

3 september 2015

De manier waarop de psychiatrie in sommige plaatsen in ItaliŽ zoals Trieste en Arezzo wordt uitgevoerd geldt voor veel Nederlandse psychiaters (en hun patiŽnten) als lichtend voorbeeld. Vooral voor de psychiaters die zich bezig houden met ‘Herstel’. Herstel is een uniek en ten diepste persoonlijk proces waarin iemand zijn houding, waarden, gevoelens, doelen, vaardigheden en rollen verandert. Herstel is een manier om een bevredigend, hoopvol leven te leiden, met een zinvolle bijdrage aan de gemeenschap, ondanks de beperkingen van de aandoening. Herstel heeft te maken met het ontstaan van een nieuwe betekenis en zin in het leven, terwijl men over de rampzalige gevolgen van een psychiatrische aandoening heen groeit (William Anthony, 1993). 

De herstelbeweging heeft in Nederland meer en meer vorm gekregen waardoor het voor steeds meer mensen met psychiatrische ziektes/beperkingen mogelijk is zich een plaats in de samenleving te verwerven (vaak moet je helaas zeggen: bevechten). Het begin van het herstel van mensen met psychiatrische stoornissen is dat zij zelf bepalen welke betekenis zij verlenen aan hun problemen, en welke energie zij weten te putten uit die betekenisgeving. Meedoen aan het herstel van je eigen problemen vraagt om een andere rol voor de mens met zijn aandoeningen en ook voor zijn behandelende psychiater. Die rollen zijn evenwichtiger, ieder van de twee heeft zijn eigen ervaringen en beschikt over zijn eigen competenties en kennis. Voor het gemak ga ik toch maar uit van een tweerelatie ook al schijnt er een regiebehandelaar aan te komen en zijn er zoals bij FACT verschillende behandelaren actief. 

Ik ben in Trieste geweest en was onder de indruk van de beweging die daar al jaren gaande is. Je merkte aan alles dat er een andere wind waaide en de gemeenschap zinderde van energie en kracht. Deze veranderingen vragen zoals gezegd iets anders van de psychiatrische patiŽnt met zijn eigenaardigheden en van zijn psychiater met diens eigenaardigheden. Zij moeten zich voor elkaar openstellen en gebruik maken van elkaars kracht en op het juiste moment ervaring en expertise inbrengen op een respectvolle manier. Dat valt nog niet mee. De arts moet die andere rol aan durven en kunnen verdragen dat de relatie evenwichtiger is, dat kennis en macht er minder toedoen. Maar bovenal moet hij beschikbaar zijn voor zijn patiŽnt en echte aandacht hebben om aan die relatie invulling te kunnen geven. 

Ik kom regelmatig in Preggio, een klein dorp in bergen van UmbriŽ, niet ver van het lago di Trasimeno, en ontmoet daar al jaren een psychotisch vrouw, die de hele dag in de bijkeuken van het restaurant van haar dochters ligt, aan een metabool syndroom lijdt, wisselend geagiteerd en agressief en dan weer regressief is, maar naar wie de psychiater uit de grote stad verderop slechts een keer per jaar omkijkt. Voor de rest verlopen de veel wisselende medicatieadviezen via de telefoon. Ik ontmoette zelden een patiŽnte die zo zeer was ontmoedigd en gehospitaliseerd en zo weinig betekenis kon geven aan haar problemen die al heel lang duren. De situatie van deze vrouw doet natuurlijk niets af aan het mooie wat er gebeurt in Trieste en Arezzo, maar maakt duidelijk dat de herstelbeweging niet alleen een ideologie maar vooral mensenwerk is. Zonder aandacht is er geen herstel. 

Vacatures

MEER OVER DEZE VACATURE >>

Opinie

Beroepsgeheim in een protocollentijdperk

In de zorg zijn de professionals actoren van een protocollaire praxis geworden. Onder invloed van een misinterpretatie van de betekenis van wetenschappelijk onderzoek voor de klinische praktijk, met een veel te sterk en zelfs kwalijk accent op big data, werd de klinische expertise, de door jarenlange ervaring gevormde intuÔtie gedegradeerd tot een derderangs... Meer

Reageer |  reacties

De grenzen van het beroepsgeheim

Stel je nou maar eens voor dat het jouw zoon, dochter, neef, nicht, oom, tante, vader of moeder betreft. Doorgaans een adequate en goede reden om elk gebod m.b.t. het beroepsgeheim te omzeilen. Zo dacht ik er ongeveer 10 jaar geleden over. En zo denk er nog steeds over. Kan ik wat ik gedaan heb voor een rechter verantwoorden? Die vraag stel ik mijzelf als ik... Meer

Reageer |  reacties

Versterk het beroepsgeheim

Het is begrijpelijk, en in ons aller belang, dat hulpverleners hun mond houden als zij privacygevoelige informatie van hun cliŽnten of patiŽnten ontvangen. Het gaat om informatie die zij hebben verkregen in vertrouwen. Waarbij de aangever er vanuit gaat dat het binnenskamers blijft. Wie de wetgeving kent en de in het verlengde daarvan door beroepsgroepen van... Meer

Reageer |  reacties