Dwangbehandeling is soms echt nodig

8 februari 2018

Op het eerste gezicht kun je deze stelling alleen maar onderschrijven. Niemand, patiŽnt of geen patiŽnt, zit te wachten op iets dat hem tegen zijn wil overkomt, en normaliter is geen arts erop uit zijn patiŽnt iets op te dringen dat hij niet wil. Maar toch gebeurt het en niet alleen in de psychiatrie.

De (aloude) kernwaarden van de geneeskunde zijn ‘niet schaden’ en ‘wel doen’, en ‘autonomie’ en ‘rechtvaardigheid’. Ik noem de laatste twee apart, maar ze zijn goed onder te brengen in de eerste twee begrippen.

Voor een patiŽnt als kwetsbaar mens is in het algemeen ‘niet schaden’ van belang. ‘Niet schaden’ lijkt samen te hangen met iets niet doen, nalaten, en ‘wel doen’ meer met iets ondernemen, iets goed doen. Deze twee begrippen lijken haaks op elkaar te staan maar zijn echter niet goed los van elkaar te zien, zij liggen eerder in elkaars verlengde.

Voorbeeld
Stel dat de instanties goed hadden samengewerkt (of hadden kunnen samenwerken) en de moordenaar van ex-Minister Els Borst gedwongen was opgenomen ťn behandeld (iets dat hem dus tegen zijn zin zou worden opgedrongen), dan zou zij vermoedelijk niet door hem zijn vermoord. Dus door de ene persoon zijn autonomie te ontnemen en hem gedwongen te behandelen zou de andere persoon zijn blijven leven. De vraag is echter of in dezen een gedwongen behandeling opgevat zou moeten worden als ‘schade toebrengen’, ook al zal Bart van U. dat zelf zo misschien wel voelen. Ik vermoed dat een gedwongen behandeling Bart van U. geen kwaad, maar juist goed zou hebben gedaan en dat deze behandeling opgevat zou moeten worden als ‘wel doen’, voor hem en Els Borst. Maar zo is het niet gegaan.

Het afwegen van ‘niet schaden’ tegenover ‘wel doen’ is in de dagelijkse praktijk behoorlijk ingewikkeld. Hoe precies weeg je de verschillende belangen, hoe precies breng je de risico’s die mensen lopen in kaart en welke waarde ken je er aan toe, hoeveel gevaar kan de samenleving aan? Je zou kunnen zeggen dat in dit soort casussen altijd sprake is van een moreel dilemma, dat je het als psychiater niet gemakkelijk goed kunt doen, en het probleem misschien alleen kan oplossen door voor de minst kwaaie oplossing te kiezen.

Gedwongen behandelingen en opsluitingen hebben een negatieve betekenis. De beslissing daartoe moet dan ook behoedzaam en weloverwogen worden genomen, het is immers een majeure zaak iemand zijn autonomie af te nemen en hem elk perspectief op vrijheid te ontnemen, maar - dat moge duidelijk zijn - is lang niet altijd te vermijden. Sommige mensen (zoals de coach van de Amerikaanse turnsters) kunnen beter uit de samenleving geweerd en geplaatst worden om die samenleving veiliger te krijgen. Dit geldt uiteraard voor de meeste mensen met een psychiatrische ziekte niet, maar voor sommige van hen met een hoog risicoprofiel wel. Ook Anne Faber zou vast niet vermoord zijn wanneer haar moordenaar op tijd en goed behandeld was. Ook hier geldt dat de ‘schade’ die daardoor aan Michael P. zou zijn toegebracht vele malen kleiner is dan die hij aan Anne Faber en de samenleving heeft toegebracht.

Zonder gedwongen behandelingen kunnen we voorlopig niet. 

Vacatures

MEER OVER DEZE VACATURE >>

Opinie

Snor

Het enige geluid dat ik hoor is het getik van de klok. Zo nu en dan springt er een vogeltje uit tevoorschijn, dat een paar keer hard roept. Gelukkig hoef ik daar niets meer mee.Ooit was ik een echt feestbeest, kon ik nachten doorhalen met mijn buurtgenoten. Maar de laatste tijd hoefde ik niet meer zo nodig. Overbodig voelde ik me. Ik was leeg, waar ik ooit v... Meer

Reageer |  reacties

Mensen helpen die Ďde droad effe kwiet biní

Mediant Geestelijke Gezondheidszorg in Twente opende in 2015 de Helmer-Es, een nieuwe High Intensive Care (HIC). Teampsychiater Marije Vermaas voelt zich hier als een vis in het water. Er is ťťn probleem: ze is de enige psychiater op de afdeling, er moet nodig een collega bij. Maar dat is lastig. Veel collega's zien Twente als een uithoek. Ze gooit graag een... Meer

Reageer |  reacties

Deze cliŽnt zit nog steeds in mijn hoofd

AriŽtte van Reekum, psychiater en lid raad van bestuur van GGZ Breburg in Brabant, heeft een open inborst. Niet te beroerd om een fout toe te geven. Toch zit ze soms in een spagaat: een organisatie heeft een structuur en cultuur nodig om open te zijn over fouten en ervan te leren. Maar na een uitzending van Zembla is ze naar de buitenwereld voorzichtiger. ĎH... Meer

Reageer |  reacties