Dwangbehandeling is soms echt nodig

8 februari 2018

Op het eerste gezicht kun je deze stelling alleen maar onderschrijven. Niemand, patiŽnt of geen patiŽnt, zit te wachten op iets dat hem tegen zijn wil overkomt, en normaliter is geen arts erop uit zijn patiŽnt iets op te dringen dat hij niet wil. Maar toch gebeurt het en niet alleen in de psychiatrie.

De (aloude) kernwaarden van de geneeskunde zijn ‘niet schaden’ en ‘wel doen’, en ‘autonomie’ en ‘rechtvaardigheid’. Ik noem de laatste twee apart, maar ze zijn goed onder te brengen in de eerste twee begrippen.

Voor een patiŽnt als kwetsbaar mens is in het algemeen ‘niet schaden’ van belang. ‘Niet schaden’ lijkt samen te hangen met iets niet doen, nalaten, en ‘wel doen’ meer met iets ondernemen, iets goed doen. Deze twee begrippen lijken haaks op elkaar te staan maar zijn echter niet goed los van elkaar te zien, zij liggen eerder in elkaars verlengde.

Voorbeeld
Stel dat de instanties goed hadden samengewerkt (of hadden kunnen samenwerken) en de moordenaar van ex-Minister Els Borst gedwongen was opgenomen ťn behandeld (iets dat hem dus tegen zijn zin zou worden opgedrongen), dan zou zij vermoedelijk niet door hem zijn vermoord. Dus door de ene persoon zijn autonomie te ontnemen en hem gedwongen te behandelen zou de andere persoon zijn blijven leven. De vraag is echter of in dezen een gedwongen behandeling opgevat zou moeten worden als ‘schade toebrengen’, ook al zal Bart van U. dat zelf zo misschien wel voelen. Ik vermoed dat een gedwongen behandeling Bart van U. geen kwaad, maar juist goed zou hebben gedaan en dat deze behandeling opgevat zou moeten worden als ‘wel doen’, voor hem en Els Borst. Maar zo is het niet gegaan.

Het afwegen van ‘niet schaden’ tegenover ‘wel doen’ is in de dagelijkse praktijk behoorlijk ingewikkeld. Hoe precies weeg je de verschillende belangen, hoe precies breng je de risico’s die mensen lopen in kaart en welke waarde ken je er aan toe, hoeveel gevaar kan de samenleving aan? Je zou kunnen zeggen dat in dit soort casussen altijd sprake is van een moreel dilemma, dat je het als psychiater niet gemakkelijk goed kunt doen, en het probleem misschien alleen kan oplossen door voor de minst kwaaie oplossing te kiezen.

Gedwongen behandelingen en opsluitingen hebben een negatieve betekenis. De beslissing daartoe moet dan ook behoedzaam en weloverwogen worden genomen, het is immers een majeure zaak iemand zijn autonomie af te nemen en hem elk perspectief op vrijheid te ontnemen, maar - dat moge duidelijk zijn - is lang niet altijd te vermijden. Sommige mensen (zoals de coach van de Amerikaanse turnsters) kunnen beter uit de samenleving geweerd en geplaatst worden om die samenleving veiliger te krijgen. Dit geldt uiteraard voor de meeste mensen met een psychiatrische ziekte niet, maar voor sommige van hen met een hoog risicoprofiel wel. Ook Anne Faber zou vast niet vermoord zijn wanneer haar moordenaar op tijd en goed behandeld was. Ook hier geldt dat de ‘schade’ die daardoor aan Michael P. zou zijn toegebracht vele malen kleiner is dan die hij aan Anne Faber en de samenleving heeft toegebracht.

Zonder gedwongen behandelingen kunnen we voorlopig niet. 

Vacatures

MEER OVER DEZE VACATURE >>

Opinie

In de cockpit van het zorgvliegtuig zit helemaal niemand

Het is november 2019, Sinterklaas is veilig aangekomen en dit jaar hebben voor- en tegenstanders van Zwarte Piet elkaar niet de tent uitgevochten. Dat enkele honderden mensen aan beide kanten van het spectrum de toon zetten voor 17 miljoen Nederlanders - het blijft bijzonder. Het lijkt de zorg wel. ... Meer

Reageer |  reacties

Onze premier maakt meer kapot dan je lief is

Op de dag dat de overheidscampagne start om slachtoffers van seksueel geweld er toe te bewegen - om verder leed zoals een posttraumatische stressstoornis te voorkomen -meldt de instelling die deze mensen moet gaan helpen dat er gekort wordt en zij miljoenen euro's te kort komt waardoor die campagne zoals veel andere overheidscampagnes loos is. De kliniek die... Meer

Reageer |  reacties

Overheid als hondje van Pavlov

Wees nou eerlijk. Wat zijn wij, als zorgverlener, als patiënten of cliënten, er de afgelopen jaren mee opgeschoten dat de overheid ingreep in de inhoud, de structuur en de werkwijzen van de zorg in Nederland? Natuurlijk, als zoveel mensen met elkaar samenleven zijn er ook misstanden. En we bedenken dan regels om die misstanden te voorkomen of degenen die daa... Meer

Reageer |  reacties