Veiligheid is meer dan een protocol naleven

1 augustus 2013

Veiligheid heeft te maken met kwetsbaarheid. Van de patiŽnt, die is overgeleverd aan de zorg en inzichten van de medische professionals die zich om hem bekommeren. Maar veiligheid heeft ook te maken met de kwetsbaarheid van die medische professionals zelf. Die moeten niet bang zijn om elkaar vragen te stellen en om zelf bevraagd te worden.

Werkklimaat
Ik denk dat het zeker zinvol is om protocollen te ontwikkelen die de veiligheid bevorderen in een ziekenhuis of andere setting waarin (medische) zorg wordt verleend. Maar protocollen zijn een noodzakelijk, en niet een voldoende middel. Iets ongrijpbaars als ‘het klimaat’ op een werkplek of afdeling is minstens zo belangrijk. Want het maakt nogal uit of dat klimaat een ‘afrekencultuur’ is, waarin je wordt afgebrand als je een fout maakt of iets niet weet, of een coŲperatieve cultuur waarin ruimte is voor twijfels en vergissingen.

Blufpoker
Psychologisch onderzoek heeft laten zien dat patiŽnten die met een klacht bij een arts komen, mťťr vertrouwen hebben in de arts die zonder blikken of blozen een diagnose stelt, dan in de arts die zegt: ‘Ik denk dat dit-en-dat aan de hand is, maar ik zoek het even na’, en vervolgens een naslagwerk uit de kast pakt. De eerste arts wordt ervaren als ‘deskundig’, de tweede niet. Terwijl de eerste arts best blufpoker kan spelen, terwijl de tweede zich realiseert dat zijn kennis beperkt is, en liever het zekere voor het onzekere neemt.

Twijfel
Wij mensen hebben in het algemeen moeite met twijfel. Hoewel twijfel de meest vruchtbare manier van werken is – hoe zouden we vooruitgang kunnen boeken als we niet voortdurend vragen zouden opwerpen en waarheden ter discussie stellen? – hebben we in de dagelijkse praktijk behoefte aan stevige ankers en vaste waarden. Daarom worden er protocollen gemaakt. Werk je volgens protocol, dan valt je niets te verwijten als er wat misgaat. Je hebt je toch aan de regels gehouden? Een protocol geeft noodzakelijke zekerheid; en dat is ook zo. Maar geeft het ook voldoende zekerheid? Nee.

Teamwork
Alle werk is mensenwerk. Ja, dat is een dooddoener. Maar toch. Werk is dus gťťn monopolie van betweters, van macho’s, van ik-sta-hiŽrarchisch-gezien-boven-jou-en-daarom-hoef-ik-naar-jou-niet-te-luisteren. Mensenwerk betekent teamwork, betekent elke schakel in de keten waarderen. Mensenwerk betekent je eigen zwaktes en sterktes onderkennen. Mensenwerk betekent je eigen ego opzij zetten en dienstbaar zijn aan een hoger, gezamenlijk doel. Niet op elkaar afschuiven, maar bij elkaar aanschuiven.

Vertrouwen
Mensenwerk in de zorg betekent ook: de patiŽnt centraal stellen. En dan niet als het object van handeling waar iedereen zijn eigen specialisme op loslaat, maar als het 100% menselijke subject om wie het draait. Veiligheid heeft niet alleen te maken met het goed naleven van regels, maar ook met het creŽren van vertrouwen.
Een patiŽnt die zich gehoord en gezien weet, voelt zich veilig. Dat krijg je met een technisch protocol niet voor elkaar, daar moet je gewoon voor gaan zitten. Een arts die dat tijdverspilling vindt, zou in mijn protocol ontslag krijgen.

Malou van Hintum.  

Vacatures

MEER OVER DEZE VACATURE >>

Opinie

Staat de patiŽnt wel centraal?

Enige tijd geleden sprak ik een vrijgevestigd klinisch psychologe over haar ervaringen binnen de geestelijke gezondheidszorg. Zij vertelde over een depressieve patiŽnte die zij wilde verwijzen naar de crisisdienst van de regionale GGZ-instelling. Zij vertelde dat zij deze patiŽnte niet kon/mocht doorverwijzen, dat de huisarts dat moest doen, maar dat die op vakantie was en zijn waarnemer de patiŽnte eerst wilde zien voordat hij zou kunnen doorverwijzen, dat deze waarnemer deze patiŽnte niet wilde doorverwijzen, omdat hij het met de diagnose niet eens was, dat de psychologe de patiŽnte toen presenteerde aan een bevriende psychiater, die patiŽnte vervolgens terstond verwees naar de crisisdienst, die de patiŽnte tijdelijk in behandeling nam, en om het af te sluiten niet met de klinisch psychologe, de behandelaar overlegde maar met de bevriende psychiater, die de patiŽnte na ťťn gesprek had doorverwezen, en haar nauwelijks kende.
Meer

Reageer |  reacties

Millennials missen een ontwikkeld backoffice

De Facebookgeneratie ofwel de millennials (geboren tussen 1980 en 2000) overbevolken onze GGZ. In tien jaar tijds nam bij deze generatie het slikken van antidepressiva met 40% toe. 72.000 zitten er vanwege arbeidsongeschiktheid thuis; in grote meerderheid gaat het om psychische themaís. In de GGZ trakteren wij ze op een etikettenepidemie: dyslexie, ADHD, ADD, hoogbegaafdheid, PTSS, autisme, Asperger, NLD, dyscalculie, borderline.
Meer

Reageer |  reacties

Voorkůmen is beter dan genezen

Denkt u eens na over het volgende rijtje: een jurist, een kantoorbeambte cq boekhouder, een rechtsgeleerde, een leraar, een voormalig metaalarbeider en vakbondsbestuurder, een arts, een jurist, een scheikundige, een voormalig secretaresse, een politicoloog en jurist, een TV-producer, een arts, een econoom, een historicus annex internationale betrekkingen-expert, een socioloog en een politicoloog. Weet u al waar ik op doel? Dat is de achtergrond van de ministers die de afgelopen 40 jaren Volksgezondheid in hun portefeuille hebben gehad.
Meer

Reageer |  reacties

Nascholingstrajecten