Welke vaardigheden heb je nodig voor gezondheidszorg 2.0

29 oktober 2015

Gezondheidszorg 2.0 is nu vrijwel bijna overal geÔntroduceerd: betere zorg voor minder geld. Uit een onderzoek door de Volkskrant blijkt dat het vooral betekent dat je sneller moet werken en dat veel van wat vanzelfsprekend lijkt in de zorg, verdwijnt. De kop koffie met stroopwafel die met de 92-jarige mevrouw wekelijks samen werd genuttigd is verdwenen. 2.0 is volgens de krant mislukt.

De omschakeling naar Gezondheidszorg 2.0 heeft vooral geleid tot afspraken over wat er geleverd wordt en tegen welke kosten. Dat zorgt weer voor een wirwar aan afspraken, regels en protocollen, waardoor de bureaucratisering van de zorg tot nog hogere hoogten is gestegen dan ooit in de USSR het geval was en waar managers bepaalden wat er gebeurt en artsen de tweede viool speelden. 

Het afgelopen jaar heb ik vaak bijgedragen aan congressen, trainingen en nascholingscursussen om artsen beter te laten communiceren of culturele competenties bij te brengen. Ze zijn allemaal even geboeid en leergierig, want in principe wil elke arts zijn werk zo goed mogelijk doen. 

Als ik aan bedrijfsartsen vertel dat je bij mensen met een andere culturele achtergrond eerst wat andere vragen moet stellen dan je gewend bent om vertrouwen te winnen en interesse te tonen door te luisteren, laten ze weten dat ze het daar grondig mee eens zijn, maar het mag niet want er liggen afspraken rond het re-integreren in de arbeidsmarkt. Daar is geen tijd voor. We leggen uit dat als je in het begin wat meer tijd in behoorlijke communicatie stopt je het later terugverdient. Maar niemand die met gezondheidszorg 2.0 werkt gelooft het. En dus zijn we ver weg van de professionele kwaliteit die we zoeken, want uit onderzoek blijkt dat in consulten de arts nooit langer dan 30 seconden zijn mond kan houden en alleen luistert naar wat hij wil horen.

Onlangs was ik bij een congres over palliatieve zorg. Daar komt het vanzelfsprekend ook aan op goed luisteren voor je wat zegt. Daar is ooit door wijlen mevrouw Borst wat extra budget voor geregeld: het kijk- en luistergeld. “Ach”, zeiden de deelnemers aan het congres, “door de overall afspraken van ziekenhuizen wordt het of dit of dat en dan sneuvelt dat extra budget onmiddellijk en is er helemaal geen tijd voor luisteren meer.”

Ik vind geven van nascholing erg leuk omdat ik er zelf ook veel van opsteek. In grafieken werd me laatst uitgelegd hoe ‘shared decisionmaking’ werkt. Gewoon artsenwerk zou je denken, maar er verschijnen zelfs wetenschappelijke publicaties over. Dat is nodig omdat de beleidsmakers niets meer geloven, zodat we steeds meer tijd moeten stoppen in bewijzen dat iets zin heeft. Ik maakte onlangs een lezing mee over hoe je er voor kunt zorgen dat de patiŽnt je vertrouwt. Natuurlijk: vertrouwen hangt af van het geloof in bekwaamheid. Autoriteit uitstralen. Dus doen of je weet wat je zegt. Maar – en dat was nu juist het interessante – daar red je het niet alleen mee. Behalve dat je moet weten wat je doet moet je ook nog menselijk overkomen. Dat betekent zwakheden vertonen. Doe iets onhandigs, laat je pen uit je hand vallen, laat je zwarte vingers zien omdat je vulpen vlekt, verslik je in de koffie. Het zijn allemaal kleine bewijzen van je menselijkheid en dat in combinatie met je diepgaande kennis zal ervoor zorgen dat de patiŽnt slikt wat je voor hem hebt bedacht, en het voordeel is het kost allemaal veel minder tijd.

Gezondheidszorg 2.0? Dat is hoop ik niet een zorg waar de tijd om naar ouderen en stervenden te luisteren ontbreekt en je af en toe een trucje nodig hebt om aardig gevonden te worden.

Vacatures

MEER OVER DEZE VACATURE >>

Opinie

Geef mij tijd

Het is september en de vrijwilligers van het Koningin Wilhelmina Fonds voor de kankerbestrijding (KWF) komen langs met de collectebus. Het kan niemand ontgaan zijn. Radio- en televisiespotjes dringen zich aan je op. En waar je maar kijkt maken spandoeken en affiches ons erop attent. GEEF MIJ TIJD. Daarbij wordt meestal ook een portret getoond van iemand met kanker. Ik had zelf ook op zoín foto gekund, maar ik heb nu al vijftien jaar die op hol geslagen cellen en vind eigenlijk dat me sinds de diagnose al verrassend veel tijd is gegund. Daar klaag ik dus niet over. Langzaam aan beweeg ik me naar het moment dat de kanker me de baas is, maar zo ver is het nog niet. Wel heeft de behandeling van de kanker mijn leven danig ontwricht. Niet alleen dat van mij. Mijn vrouw moest op haar vijftigste ook wennen aan een heel andere man in huis. Elke keer dat ik langs een KWF affiche kom denk ik: GEEF MIJ KWALITEITTIJD.
Meer

Reageer |  reacties

Een zondebok aanwijzen helpt niet

In het boek ĎVeiligheid in de ggz. Leren van incidenten en calamiteitení dat psychiater Alette Kleinsman en calamiteitenonderzoeker Nico Kaptein onlangs publiceerden, komen drie lessen steeds weer terug. Een: het helpt niet om Ė in het geval van een ernstig incident of calamiteit Ė een zondebok te zoeken, want fouten worden gemaakt als sluitstuk van een proces waaraan allerlei professionals een bijdrage leveren. Twee: zorg voor een open cultuur waarin iedereen zich vrij voelt om elkaar aan te spreken. En drie: zorg ervoor dat iedereen zich verantwoordelijk voelt voor veiligheid.
Meer

Reageer |  reacties

Duizend bloemen, een paar teveel

Hoogleraar Jim van Os sprak recent in NRC Handelsblad zijn zorg uit over de achteruitgang van de psychiatrie in Nederland. Het toenemend aantal gevallen van euthanasie bij mensen met ernstige psychische aandoeningen is daar volgens hem een symptoom van. De verwaarlozing kost mensenlevens. Hij bepleit een focus op persoonlijk herstel. Marian Draaisma van zorginstelling Pluryn klaagde in dezelfde week in het AD over een verschuiving van werkzaamheden van de jeugdpsychiatrie naar de jeugdzorg. Dit verklaart volgens haar waarom het aantal suÔcides bij de betrokken jongeren nog nooit zo hoog is geweest. Ook hier gaat het om vragen over leven en dood. De oplossing ligt hier in de handen van gemeenten. En GGZ-instelling Emergis in Zeeland dreigde eind augustus met een behandelstop voor de rest van dit jaar. De zorgverzekeraar heeft te weinig zorg ingekocht.
Meer

Reageer |  reacties

Nascholingstrajecten