Transitie in de zorg?

11 september 2014

De grootste veranderingen moeten nog komen. De demografische veranderingen en de gevolgen van onze leefstijl zullen zich in de komende twintig jaar pas echt laten voelen via een radicaal andere zorgvraag. Waar de zorg nu ongeveer 10 procent van het bruto nationaal product kost, daar zal dat volgens schattingen in 2035 gestegen zijn tot 20 procent en daarbij zijn out-of-pocket kosten niet meegerekend. Als we met zijn allen niet een radicaal andere zorg durven ontwerpen zal dat het faillissement van ons land betekenen.

De diagnose
De diagnose: onze zorg is niet in staat om met de uitdagingen van de toenemende hoeveelheid mensen met chronische aandoeningen om te gaan. Volgens het CBS zal de gemiddelde Nederlandse man 43 jaar lang met een chronische aandoening leven en een vrouw 48 jaar.

Prachtige verklaringen
Wordt er iets aan gedaan? In het najaar van 2012 kwamen overheden bij elkaar in New York voor de VN conferentie over de gevolgen van de toename van niet overdraagbare aandoeningen. Er volgden prachtige verklaringen. Een jaar later kwamen de Europese overheden bijeen in Wenen. Meer mooie verklaringen. Een paar weken geleden stond in een redactioneel commentaar van de Lancet  “Niet infectieuze aandoeningen zijn wereldwijd verantwoordelijk voor twee derde van de sterfgevallen. De opkomst van chronische aandoeningen is onbetwistbaar de belangrijkste uitdaging voor de zorg.” We zeggen telkens de goede dingen, maar gaan door de verkeerde te doen.

De werkelijke oorzaken
Het is vreemd dat als artsen de belangrijkste sterfteoorzaken op moeten noemen, ze aankomen met hartinfarct, kanker, CVA en diabetes. Het zijn in werkelijkheid roken, alcoholmisbruik, zittend leven en een ongezond voedingspatroon. Als je er op die manier naar kijkt is het natuurlijk begrijpelijk dat we een zorg gekregen hebben die mensen effectief in leven weet te houden, maar aan de oorzaken nauwelijks iets verandert. 

Wat er moet gebeuren
Is er alsjeblieft iemand die leiderschap toont en de zorg op de sneltrein zet naar de toekomst? Dingen die absoluut moeten gebeuren zijn eigenlijk wel bekend, maar het gebeurt mondjesmaat. Hier zijn er een paar. 

Financieel moeten overheidsgelden verschuiven van het in leven houden van mensen naar het voorkomen dat ze zorg nodig hebben. Dat is een uitdaging voor de hele samenleving. Daarbij moeten ook patiŽnten een cruciale rol spelen, niet pro forma aan tafel zitten en ja knikken. 

Gedragsverandering
Omdat de klinische geneeskunde veel te weinig geÔnvesteerd heeft in onderzoek naar gedragsverandering, zal er intensiever moeten worden samengewerkt met andere disciplines en dat betekent een veel bescheidener rol voor medici. De dokter als prima donna van de zorg, dat hoeft niet meer.

Ander onderzoek
Een ruimer mandaat voor gedragsverandering zal ook moeten leiden tot de erkenning dat de wetenschappelijke eisen die aan de klinische wetenschap gesteld worden niet bepalend kunnen zijn voor het werken op gebied van gedragsverandering. Gedragswetenschappelijk onderzoek is minder simpel dan de klinische modellen waarbij gekeken wordt wat stof A doet in vergelijking met een placebo en een stof B, binnen een zo homogeen mogelijke populatie. We hoeven niet nog meer onderzoek dat in de realiteit van echte mensen die elke dag beslissen wat ze eten, drinken, hoe ze zich bewegen, geen betekenis heeft. 

Anders omgaan met belangen
We moeten beter omgaan met de vele gevestigde belangen in de zorg. Voortdurende innovatie klinkt als een heilig dogma, maar in feite is het vaak een manier om de zorg duurder te maken zodat er meer mensen van mee kunnen profiteren. 

Dat moet allemaal gebeuren en nog veel meer. Want we redden het niet als de zorg zich blijft slepen van ziektegeval naar ziektegeval, en we het definitieve antwoord blijven zoeken in het ontwikkelen van protocollen en het werken aan efficiŽntere zorg. 

Vacatures

MEER OVER DEZE VACATURE >>

Opinie

Snor

Het enige geluid dat ik hoor is het getik van de klok. Zo nu en dan springt er een vogeltje uit tevoorschijn, dat een paar keer hard roept. Gelukkig hoef ik daar niets meer mee.Ooit was ik een echt feestbeest, kon ik nachten doorhalen met mijn buurtgenoten. Maar de laatste tijd hoefde ik niet meer zo nodig. Overbodig voelde ik me. Ik was leeg, waar ik ooit v... Meer

Reageer |  reacties

Mensen helpen die Ďde droad effe kwiet biní

Mediant Geestelijke Gezondheidszorg in Twente opende in 2015 de Helmer-Es, een nieuwe High Intensive Care (HIC). Teampsychiater Marije Vermaas voelt zich hier als een vis in het water. Er is ťťn probleem: ze is de enige psychiater op de afdeling, er moet nodig een collega bij. Maar dat is lastig. Veel collega's zien Twente als een uithoek. Ze gooit graag een... Meer

Reageer |  reacties

Deze cliŽnt zit nog steeds in mijn hoofd

AriŽtte van Reekum, psychiater en lid raad van bestuur van GGZ Breburg in Brabant, heeft een open inborst. Niet te beroerd om een fout toe te geven. Toch zit ze soms in een spagaat: een organisatie heeft een structuur en cultuur nodig om open te zijn over fouten en ervan te leren. Maar na een uitzending van Zembla is ze naar de buitenwereld voorzichtiger. ĎH... Meer

Reageer |  reacties