Gewoon omdat het kan

28 mei 2014

In 2008 moest ik voor een ingreep in het kader van de behandeling van mijn prostaatkanker een choline PET-scan ondergaan, want de MRI was voor het opsporen van metastases achterhaald. Die nieuwe scan was zeer geavanceerd en kon alleen in Groningen of Leuven. Een jaar later kon het in veel meer ziekenhuizen in Nederland en het werd me op een gegeven moment zelfs een beetje opgedrongen. “O, maar dat kan tegenwoordig bij ons ook. Wilt u dat we een keer een afspraak maken?”

Mijn vriend kreeg later prostaatkanker dan ik en geniet de voordelen van het feit dat hij tien jaar later het circus meemaakt. En als bij hem de PSA blijft stijgen blijkt zelfs de choline PET-scan al weer ingehaald. In Nijmegen is men namelijk bezig met beeldvorming waarbij nanotechnologie gebruikt wordt. Naar wat ik gehoord heb heeft men in Heidelberg zelfs al weer een apparaat dat nog beter alles in beeld brengt, maar dat moet eerst allemaal nog bewezen worden. Mijn vriend heeft in elke denkbare machine gelegen, maar er is niets te zien. Gefeliciteerd. Zuur genoeg wordt kort daarna de uitzaaiing ontdekt als hij met rugpijn met uitstraling naar het ziekenhuis gaat waar een ouderwetse rŲntgenfoto maakt. Daar zit het: in die wervel.

Het zijn niet alleen de aanvragen voor MRI's en PET-scans. Uit een onderzoek van het ABIM instituut (Advancing Medical Professionalism to Improve Health Care) blijkt dat patiŽnten veel te veel medische tests ondergaan, maar de ironie is dat de helft van de geÔnterviewde artsen ze zelf aanvraagt. Dat betekent dat artsen op basis van hun deskundigheid een mening ontwikkelen, maar – mede onder druk van de patiŽnt – toch anders handelt. Evidence-based geneeskunde is dan verworden van een rationele beslissing naar een beslissing op basis van gebruik maken van technologie die wetenschappelijk ontwikkeld is. Het gebruik holt voor de evidence uit.

De boodschap is duidelijk: op een of andere manier garandeert de technologie zijn eigen gebruik. Als technologie artsenwerk zo gaat bepalen is een analyse nodig. Het heeft in de eerste plaats te maken met de onzekerheid van artsen. Een test vraag je aan om een hypothese te bevestigen. Dat hoort tegenwoordig in de wetenschappelijke geneeskunde. Meten is weten. Dat het merendeel van de diagnoses gesteld kan worden op basis van de symptomen en de anamnese en dus vooral gebaseerd is op īinzichtī en īervaringī lijkt van minder belang. Hoe onzekerder een arts des te vaker hij of zij een beroep doet op tests om zekerheid te krijgen.

Wie kan voor ons het pad schetsen dat gevolgd wordt van beginnende ideeŽn rond robotchirurgie, nanotechnologie bij het maken van scans en van wie ging het idee uit? Van de artsen of van de bedrijven die dergelijke machines ontwikkelen? Hoe zit het met de contacten tussen AMC's en de leiders in de technologiemarkt? Wie initieert de onderzoeken om de effectiviteit van nieuwere beeldvorming aan te tonen? Wie betaalt het vliegtuigticket om de medisch specialist naar een congres ver weg te brengen waar hij spreekt over het nieuwe apparaat? In de Verenigde Staten hebben artsen zelfs quota die ze moeten halen om de investeringen van het ziekenhuis terug te verdienen. Van dergelijke praktijken in Nederland weet ik niets, maar investering in de apparatuur voor Da Vinci chirurgie (1,5 miljoen euro) wordt uiteindelijk terugverdiend via de keuzen die aan patiŽnten worden voorgelegd.

Kankerbusiness. Gewoon omdat het kan. Het is de Medische Nemesis zoals Illich het beschreef. Er komen andere krachten vrij, waarbij het bestaan van technologie sterk bepalend is voor beslissingen. 

Vacatures

MEER OVER DEZE VACATURE >>

Opinie

Voorkomen is goud

Rond de jaarwisseling publiceerden Nederlandse onderzoekers een indrukwekkende studie naar de prognose van depressie. Wie verwachtte dat door de toename van wetenschappelijk onderzoek en experimenten met nieuwe behandelmethoden de prognose van depressie inmiddels een gunstiger beeld zou geven dan bijvoorbeeld een decennium geleden, kwam bedrogen uit. De stud... Meer

Reageer |  reacties

The targets of the social sciences are on the move

Onlangs herlas ik het volgende zinnetje uit een boek van Ian Hacking (2000): ďthe targets of the social sciences are on the moveĒ (p.108). Ik houd van deze zin omdat er een wereld aan betekenis achter schuil gaat en deze niet geringe implicaties heeft. Hacking legt uit dat er binnen ons vakgebied altijd iets gebeurt met het object van studie. Een stuk goud r... Meer

Reageer |  reacties

Alles begint met Preventie

ďPittiger neerzettenĒ, was het oordeel van een meelezer van de eerste versie van deze column. Ik was blij met zijn preventie-gezinde overtuiging, die kennelijk nůg uitgesprokener was dan de mijne. Hoe helder moet je de roep om preventie laten klinken wil hij enig effect hebben? En: is de gemiddelde D!scura-lezer niet van zichzelf al tot in zijn haarvaten doo... Meer

Reageer |  reacties

Nascholingstrajecten