Een papieren tijger zonder tanden!

21 februari 2013

Wie met een stapeltje medische informatie en wellicht een zelf gestelde diagnose bij een arts komt, wil graag professioneel advies. Dat advies bestaat hopelijk niet alleen uit het overhandigen van enkele kloeke medische handboeken. Een patiŽnt wil niet alleen maar informatie, in ieder geval niet over alles wat zich mogelijk kan voordoen. Een patiŽnt heeft vooral behoefte aan het deskundige oordeel van een professional.

Niet het verkrijgen van informatie is tegenwoordig problematisch - met dank aan dokter Google - maar het filteren daarvan. Wat is relevant en wat niet? Bij het filteren hebben we een deskundige nodig. In de gezondheidszorg heet zo’n deskundige een arts. Die helpt ons door de bomen het bos te zien.

Het programma Radar is een ‘burgerinitiatief’ gestart dat moet leiden tot een schriftelijke informatieplicht voor artsen. Deze papieren tijger moet ervoor zorgen dat een arts niet op verzoek van de patiŽnt maar standaard vooraf schriftelijke informatie meegeeft aan de patiŽnt over het voorgenomen onderzoek en de voorgestelde behandeling’. 

Amen.

Artsen hebben nu al een omvangrijke informatieplicht. Desgevraagd schriftelijk moeten zij een patiŽnt informatie verstrekken over - onder meer - een voorgenomen onderzoek en een voorgestelde behandeling. Daarbij moet een arts (of andere hulpverlener) zich laten leiden door hetgeen een patiŽnt redelijkerwijze moet weten.

Dat woord redelijkerwijze zit Radar kennelijk dwars. Want dat betekent onzekerheid. Wat is redelijk? Met het burgerinitiatief wordt gepleit voor een informatieplicht die de redelijkheid voorbij is. Informatie over een hele waslijst van zaken moet schriftelijk ter beschikking worden gesteld. Voor het vermelden van alle mogelijke risico’s zou een ‘goed uitgewerkte en gedetailleerde regeling nodig zijn’.

Het treurige van dit burgerinitiatief is dat het natuurlijk weer heel goed bedoeld maar uiterst slecht doordacht is. Het kan tot rampzalige gevolgen leiden voor arts en patiŽnt. Ik noem er (slechts) twee.

Rampzalig gevolg ťťn.
De verplichting schriftelijke informatie te verstrekken, lijkt voor helderheid te zorgen maar doet dat juist niet. Per definitie zal er geen sprake zijn van maatwerk aan de hand van specifieke risico’s voor een bepaalde patiŽnt. Dat zou qua werkbelasting ondoenlijk zijn. Het wordt dus algemene informatie op basis van gemiddelden. Dan zal een trend ontstaan waarbij zorgverleners in standaardinformatie Šlle mogelijke risico’s vermelden uit angst voor aansprakelijkheid of sanctionering (beter teveel dan te weinig, kijk maar naar Amerikaanse informed consent formulieren). Het gevolg: verdere juridisering van de zorg en een vloedgolf aan informatie waar de patiŽnt in verzuipt.


Rampzalig gevolg twee.
De nadruk van het initiatief ligt op eenzijdige schriftelijke informatie en niet op tweezijdige mondelinge communicatie. De huidige richtlijnen voor mondelinge communicatie zijn essentieel voor goed begrip: stem informatie af op de situatie, controleer of een patiŽnt informatie begrepen heeft, organiseer zo nodig een tweede gesprek.
Maar waarom zou je iets bespreken als het al in een hand-out staat? Gevolg: de patiŽnt zit thuis met een dik boekwerk en veel onbeantwoorde vragen.

Er zijn advocaten die vanwege de angst voor beroepsaansprakelijkheid geen helder advies geven. Wie bij hen aanklopt, loopt het risico een flink pak papier rijker en enkele duizenden euro’s armer te zijn. Uitgebreide overwegingen waarin elk mogelijk risico wordt besproken en waarschuwingen (cover your ass!) bieden houvast aan de advocaat, niet aan diens cliŽnt. Willen we dit ook in de zorg: meer formalisering, juridisering en defensieve geneeskunde?

Begrijp me niet verkeerd. Het is van het grootste belang dat een patiŽnt goed geÔnformeerd is over een mogelijke behandeling. Een goed gesprek met ruimte voor vragen is essentieel. In aanvulling daarop is het uitstekend als een zorgverlener bij een ingrijpende behandeling een (digitale) brochure verstrekt waarin de aard van de ingreep en de risico’s helder op een rij zijn gezet. Maar niemand is gebaat bij een verplichting tot het verstrekken van gedetailleerde schriftelijke informatie die niet op de patiŽnt is toegespitst. Dat wordt een papieren tijger. Zonder tanden.  

Vacatures

MEER OVER DEZE VACATURE >>

Opinie

FACT-werk en specialistische zorg in ťťn team

ĎBinnen GGZ Noord-Holland-Noord hebben we drie programmaís geschreven die de komende drie jaar hun beslag moeten krijgení, vertelt Marijke van Putten, lid van de raad van bestuur. ĎVoorheen werkten we via twee sporen: de FACT-teams en diagnostisch gerichte specialistische teams. Deze voegen we samen tot geÔntegreerde teams die wijk- en herstelgericht zijn. Teams met ervaringsdeskundigen en IPS-medewerkers die mensen begeleiden naar werk, maar ook met specialistische behandelkennis.í
Meer

Reageer |  reacties

Psychisch gezond in een opgewarmde aarde

Discussieforum over professionaliteit in de zorg voor medisch specialisten, artsen, psychologen, bestuur en management. Van Der Hoef & Partners biedt u een platform, of forum, dat gebruikt zal worden om themaís die van belang zijn bij de dagelijkse praktijk van de geneeskunde te belichten. Een ruimte voor het voeren van een discours.
Meer

Reageer |  reacties

Het is ontegenzeggelijk de schuld van de manager; of niet soms?

In haar column in Medisch Contact van juni 2017 probeert Esther van Fenema aan een peuter uit te leggen wat een manager doet: ĎEen manager is een meneer of een mevrouw die dingen regelt en heel veel moet vergaderen met andere mensen om die dingen te kunnen regelení waarop de kleuter stampvoetend roept: ĎJa maar wat kan hij dan?í. Ik vroeg me af hoe zij aan diezelfde peuter zou uitleggen wat een psychiater doet? Ik neem aan dat zij het zo zou weten uit te leggen dat die peuter ervan overtuigd is, dat een psychiater heel wat kan ook al zegt men - dat zijn vooral chirurgen - dat een psychiater niets weet en niets kan.
Meer

Reageer |  reacties

Nascholingstrajecten