Nieuwe nihilisten

5 maart 2015

Transitie? Plus ca change, plus cīest la mÍme chose. Hoe vaak kan de geneeskunde zichzelf opnieuw uitvinden, vernieuwen, andere paradigmaīs omarmen, zich afzetten tegen zijn voorgangers?

Er zijn heel wat omwentelingen in de geneeskunde geweest vaak samenhangend met nieuwe wetenschappelijke inzichten. Nieuwe inzichten hoefden echter niet onmiddellijk samen te hangen met betere behandelmethoden. Voor artsen die dag in dag uit patiŽnten zagen waren die inzichten bovendien niet altijd belangrijk. Die gingen meestal - ongeacht wat hun middelen waren - voort met wat ze dachten dat goed was. In de negentiende eeuw hadden artsen bijvoorbeeld hoofdzakelijk het aderlaten en laxeren ter beschikking en dat pasten ze bij vrijwel elke patiŽnt toe, maar dat deed vaak meer kwaad dan goed. Uit die tijd stamt het beroemde citaat van de Amerikaanse arts Oliver Wendell Holmes (1809-1894): “Als alle medicijnen in de oceaan gegooid zouden worden zou dat veel beter voor de mensheid zijn, maar een stuk slechter voor de vissen.” Holmesī inzichten waren vernieuwend en zijn goede pen droeg bij aan een grote verandering in de geneeskunde van die tijd. Men moest minder kijken naar de beschikbare behandeling en meer naar de patiŽnten. Dat moest vooral gebeuren door betere lichamelijk onderzoek. Bovendien moest een arts de zieke mens begrijpen in de omgeving waarin deze leeft.

Niet alleen in de Verenigde Staten was die ontwikkeling te zien. In Europa en met name in het centrum van de toenmalige wereld – Wenen – keerden jonge artsen zich af van de behandelingen die niet effectief waren en ze zagen het als hun taak om de natuur meer haar gang te laten gaan. Een arts moest daar volgens hen alleen maar bij helpen. Ze werden nihilisten genoemd omdat ze afzagen van bestaande behandelingen, maar – terugkijkend in de twintigste eeuw – werden ze vooral geassocieerd met alternatieve geneeswijzen en kreeg het begrip negatieve connotaties.

De uitdaging van nu is de explosieve toename van niet overdraagbare chronische aandoeningen, die nauw verbonden is met moderne leefwijzen. Gebrek aan beweging, te veel zitten, andere voedingspatronen, overconsumptie, onregelmatige slaaptijden en te weinig slaap, roken, forse alcoholconsumptie, stress.

Tot voor kort hebben we geprobeerd dat aan te pakken met cholesterolverlagers, middelen tegen hoge bloeddruk, medicijnen om het glucose te reguleren, tranquillizers, stemmingsverbeteraars en wat vrijblijvende adviezen. Daarop terugkijkend mag je ondertussen wel concluderen dat we gefaald hebben. Ja, we zijn goed in staat gebleken mensen in leven te houden, het chronisch lijden daarmee te verlengen en ja, dat kost steeds meer geld want de kosten van nieuwe medicijnen blijven stijgen en goedkope innovaties bestaan niet meer. De kosten zijn tijdelijk een paar jaar af te remmen, maar het volume neemt toe en op langere termijn stijgen ze. Uiteindelijk gaat de zorg zoals die nu functioneert failliet.

Je kunt je in gezondheidszorg niet langer blijven concentreren op de uitkomst van het ziekmakende proces. Alle vernieuwingen van nu hangen samen met innovaties om leefwijzen te veranderen, maar de schaal waarop het gebeurt is nog onvoldoende. Minder focus op medicijnen dus en meer op gezonder leven. Wat we nodig hebben zijn nieuwe nihilisten, artsen met andere vaardigheden. Ze hoeven hun arsenaal aan medicijnen niet weg te gooien, maar preventie moet juist de kerntaak van de geneeskunde worden en volledig in de medische praktijk geÔntegreerd worden. Stap ťťn is preventief te leren denken en gedrag en gedragsverandering begrijpen. Stap twee: er moet veel meer geld naar onderzoek om te begrijpen wat we doen met onze vernieuwingen.

Als we nu de omslag niet kunnen maken naar een zorg die preventie als prioriteit stelt, gaan we het in de toekomst niet redden en worden we pas echt nihilisten.

Vacatures

MEER OVER DEZE VACATURE >>

Opinie

Shared Decision Making

Discussieforum over professionaliteit in de zorg voor medisch specialisten, artsen, psychologen, bestuur en management. Van Der Hoef & Partners biedt u een platform, of forum, dat gebruikt zal worden om themaís die van belang zijn bij de dagelijkse praktijk van de geneeskunde te belichten. Een ruimte voor het voeren van een discours.
Meer

Reageer |  reacties

Vastgoed voor veel zorginstellingen een killer

Op 1 juni 2017 treedt Paul de Bot terug als bestuurder van Dijk en Duin in Castricum. Het afscheidsinterview vindt plaats in restaurant De Oude Keuken, mensen met afstand tot de arbeidsmarkt serveren de koffie en broodjes. De Oude Keuken is een mooi voorbeeld van de herontwikkeling die het zorginstellingsterrein van Dijk en Duin onder zijn bestuurlijke leiding doormaakte. Veel GGZ-instellingen zitten door de herijking van het zorgaanbod met oud en vaak monumentaal vastgoed in hun maag. ĎDe herontwikkeling van ons vastgoed in Castricum is exemplarisch voor de zorgvastgoedsector nieuwe stijl.í
Meer

Reageer |  reacties

De dagen van de DSM-5 zijn geteld

Eindelijk is er een classificatie in de maak waarmee psychiaters en patiŽnten straks hopelijk beter uit de voeten kunnen dan met de DSM-5, het handboek voor de psychiatrie. De nieuwe concurrent heet HiTOP, de Hierarchical Taxonomy of Psychopathology.
Meer

Reageer |  reacties

Nascholingstrajecten