De mens is een verhaal

18 juli 2013

Psychologie en religie staan steeds meer op de tocht sinds steeds harder de roep weerklinkt dat de vrije wil niet bestaat en dat we slechts een zenuwstelsel zijn (Wij zijn ons brein) dat ons gedrag bepaalt. Als iets niet op een hersenscan kan worden aangetoond, dan bestaat het niet.

Wij kunnen ook geen neurologisch tijdschrift meer open slaan of er staat weer een onderzoek in waaruit blijkt dat bij mensen met een angststoornis dit gedeelte oplicht en bij mensen die last van een verslaving hebben dat gedeelte actief wordt.

Maar kiezen wij echt nooit? Zijn wij werkelijk alleen maar een zenuwstelsel, zonder wil? Als dat klopt dan moet de dominee ander werk zoeken want de ziel kan toch niet gered worden en de psycholoog doet er beter aan zijn medicijnkastje uit te breiden.

Mensen blijken na afloop wat ze gedaan hebben te ervaren als iets dat ze bewust wilden, ze eisen de verantwoordelijkheid op. Dat gebeurt omdat het past in wie we denken te zijn en als het er niet in past, dan wordt het een ander verhaal.

Hoe gaat dat in zijn werk? Mensen interpreteren voortdurend wat in hun leven gebeurt, wat ze lezen, wat ze voelen en leggen dat naast hun eigen verhaal, hun autobiografie. Onze hersenen bevatten slechts losse brokstukken informatie die in principe niets met elkaar te maken hebben, maar de manier waarop we het bij elkaar brengen en logisch ordenen zorgt voor betekenis. De verbindingen en associaties in onze hersenen zorgen voor ons levensverhaal en daarmee voor wie we zijn. De mens is een verhaal.

Met chaos valt nu eenmaal niet te leven en de mens als zingevend dier geeft alles een plaats. In de eerste plaats in zijn of haar eigen biografie en in de tweede plaats in het grotere interpretatiekader waarmee hij naar de wereld kijkt. Als de verschillende brokken in ons hoofd niet meer met elkaar in contact staan, de verbindingen verbroken worden of zoek raken, dan raken mensen in de mist. Vraag maar aan iemand met dementie hoe dat voelt. Als ze de vraag nog kunnen beantwoorden is het: niemandsland. De weg kwijt.

“Ik heb die aids gekregen omdat ik zoveel energie verbruikt heb bij het accepteren van mijn homoseksualiteit”, zei iemand in de interviews die we afnamen voor een onderzoek naar hulpzoekgedrag. Het is wetenschappelijk gezien onzin, maar het helpt die persoon wel zijn lot te begrijpen. Hij geeft het op die manier een plek in zijn autobiografie.

Werken in de ggz betekent voor een belangrijk deel het bijdragen aan het herstel/in stand houden van de autobiografie. Echt, het gaat niet alleen maar om het verbeteren van stemming, het verhogen van de activiteit, het onderdrukken van gedachten of de hulp bij concentratie. Dat zijn functionaliteiten van de hersenen. Het gaat in werkelijkheid om het verhaal, het meest persoonlijke en eigene van een mens.

Deskundigheid in de psychiatrie is in alle tijden de capaciteit geweest om mensen te helpen hun verhaal op orde te krijgen. Het risico is groot dat, als we de mens steeds meer als uitsluitend een zenuwstelsel gaan beschouwen waarin we moeten interveniŽren, we die professionele deskundigheid op het terrein van de mens als verhaal verliezen. En dat zou een grote fout zijn. 

Vacatures

MEER OVER DEZE VACATURE >>

Opinie

Shared Decision Making

Discussieforum over professionaliteit in de zorg voor medisch specialisten, artsen, psychologen, bestuur en management. Van Der Hoef & Partners biedt u een platform, of forum, dat gebruikt zal worden om themaís die van belang zijn bij de dagelijkse praktijk van de geneeskunde te belichten. Een ruimte voor het voeren van een discours.
Meer

Reageer |  reacties

Vastgoed voor veel zorginstellingen een killer

Op 1 juni 2017 treedt Paul de Bot terug als bestuurder van Dijk en Duin in Castricum. Het afscheidsinterview vindt plaats in restaurant De Oude Keuken, mensen met afstand tot de arbeidsmarkt serveren de koffie en broodjes. De Oude Keuken is een mooi voorbeeld van de herontwikkeling die het zorginstellingsterrein van Dijk en Duin onder zijn bestuurlijke leiding doormaakte. Veel GGZ-instellingen zitten door de herijking van het zorgaanbod met oud en vaak monumentaal vastgoed in hun maag. ĎDe herontwikkeling van ons vastgoed in Castricum is exemplarisch voor de zorgvastgoedsector nieuwe stijl.í
Meer

Reageer |  reacties

De dagen van de DSM-5 zijn geteld

Eindelijk is er een classificatie in de maak waarmee psychiaters en patiŽnten straks hopelijk beter uit de voeten kunnen dan met de DSM-5, het handboek voor de psychiatrie. De nieuwe concurrent heet HiTOP, de Hierarchical Taxonomy of Psychopathology.
Meer

Reageer |  reacties

Nascholingstrajecten