Brullen op de apenrots

16 januari 2014

‘Natuurlijk kun je als huisarts in de periferie snotneuzen gaan afvegen, maar daar heb je toch geen geneeskunde voor gestudeerd?’ Dat zei een arts-onderzoeker eens tegen me nadat hij me had verteld dat hij niet begreep waarom niet veel meer huisartsen onderzoek doen naast hun dagelijkse werk in de praktijk. Hij keek er walgend bij, alsof hij net een vies hapje had doorgeslikt.

De geneeskunde anno 2014 is nog altijd een hiŽrarchisch bolwerk. Natuurlijk, het is allemaal niet zo erg als een paar decennia geleden, maar toch. Zeker vergeleken met het bedrijfsleven is de gezondheidszorg een apenrots waar alfamannetjes zich nog nťt niet brullend op de borst roffelen, maar veel scheelt het niet. Aan de top van de sociale ladder in het ziekenhuis staan de chirurgen en de cardiologen. Kinderartsen bungelen ergens onderaan. Over geriaters wordt niet eens gesproken.

Als u vindt dat ik chargeer, moet u de boeken van Bert Keizer maar eens lezen. Voor de meeste medisch specialisten is een specialist ouderengeneeskunde in het verpleeghuis een rare outsider. ‘Een verpleeghuis is voor hen iets uit de Hel van Dante, wat daar allemaal rondkruipt aan idioot levend geteisem waarvan je moet hopen dat het snel sterft. En daar zorgt die verpleeghuisarts dan voor. Die heeft maar twee problemen: moet ik morfine geven, en daarna: wordt het begraven of cremeren?’ Aldus Bert Keizer, die al tientallen jaren in het verpleeghuis werkt.

Een specialist ouderengeneeskunde vertelde me dat ze eens de volgende brief terug kreeg van een orthopeed over een patiŽnt op haar PG-afdeling:

Anamnese: niet gedaan
Lichamelijk onderzoek: dement
Diagnose: geÔnclaveerde collumfractuur rechts
Beleid: conservatief

Twaalf woorden die niet alleen minachting uitdrukken voor de specialist ouderengeneeskunde die de patiŽnt had ingestuurd, maar ook voor haar patiŽnt. Zij vertelde ook dat met name urologen, hoog op de sociale ladder in de academische geneeskunde, vaak weigeren met verpleegkundig specialisten te praten. Zij willen liever een basisarts spreken die de patiŽnt niet kent, dan de verpleegkundig specialist die alles weet. Komt dat nu nog echt veel voor, vroeg ik haar. ‘Twintig procent van de telefoontjes’, was haar antwoord.

Huisartsen hebben het ook niet altijd gemakkelijk. Laatst antwoordde een internist-nefroloog op de vraag van een jonge huisarts die vroeg naar de MDRD van haar patiŽnt: ‘MDRD? ‘Dat is nefrologie voor dummies’. Nu was deze huisarts niet zo snel geÔntimideerd. Laat hem maar eens een patiŽnt met een exacerbatie van COPD behandelen, of met kennis van zaken palliatieve zorg verlenen, dacht ze. Ze antwoordde haar collega: ‘En bedankt! Maar ik wil toch graag de MDRD weten.’ Het enige wat de huisarts wilde was overleggen, omdat haar patiŽnt niet begreep wat de specialist allemaal vertelde en er geen correspondentie was.

Een andere huisarts belde een chirurg met als specialisme posttraumatische dystrofie, omdat hij er meer over wilde lezen. Hij vroeg de chirurg of hij op basis van zijn expertise bepaalde boeken kon aanraden. Antwoord: ‘Dat is veel te ingewikkeld voor huisartsen.’ Hij weigerde verder er iets over te zeggen.

Onderzoek laat zien dat betere samenwerking tussen zorgprofessionals ook leidt tot betere overall resultaten in de zorg, maar dat het aanpakken van zorgverleners met problematisch samenwerkingsgedrag notoir moeilijk is (1). Misschien zouden artsen eens, net als in het bedrijfsleven wel eens gebeurt, aan ‘job rotation’ moeten doen. Nu kun je een orthopeed natuurlijk geen exacerbatie van COPD in de huisartspraktijk laten behandelen en een verpleegkundig specialist ook geen totale heupprothese laten plaatsen, maar een dagje meelopen zou toch een keer moeten kunnen. Elke zorgverlener is expert in zijn eigen vakgebied. Artsen die in hun communicatie de samenwerking met andere artsen en andere zorgverleners saboteren, doen niet alleen hun collega’s tekort, maar ook de patiŽnt die recht heeft op goede zorg. Tijd om van die apenrots af te komen. En laat het brullen maar aan de bavianen in de dierentuin over.

1 Ouwens, M., Bosch, M. en Wensing, M. De ‘zachte kanten’ van samenwerking in de eerstelijnszorg. Wat is er bekend uit onderzoek en wat zijn de kennislacunes? Nijmegen, UMC St Radboud, 2012.

Vacatures

MEER OVER DEZE VACATURE >>

Opinie

Shared Decision Making

Discussieforum over professionaliteit in de zorg voor medisch specialisten, artsen, psychologen, bestuur en management. Van Der Hoef & Partners biedt u een platform, of forum, dat gebruikt zal worden om themaís die van belang zijn bij de dagelijkse praktijk van de geneeskunde te belichten. Een ruimte voor het voeren van een discours.
Meer

Reageer |  reacties

Vastgoed voor veel zorginstellingen een killer

Op 1 juni 2017 treedt Paul de Bot terug als bestuurder van Dijk en Duin in Castricum. Het afscheidsinterview vindt plaats in restaurant De Oude Keuken, mensen met afstand tot de arbeidsmarkt serveren de koffie en broodjes. De Oude Keuken is een mooi voorbeeld van de herontwikkeling die het zorginstellingsterrein van Dijk en Duin onder zijn bestuurlijke leiding doormaakte. Veel GGZ-instellingen zitten door de herijking van het zorgaanbod met oud en vaak monumentaal vastgoed in hun maag. ĎDe herontwikkeling van ons vastgoed in Castricum is exemplarisch voor de zorgvastgoedsector nieuwe stijl.í
Meer

Reageer |  reacties

De dagen van de DSM-5 zijn geteld

Eindelijk is er een classificatie in de maak waarmee psychiaters en patiŽnten straks hopelijk beter uit de voeten kunnen dan met de DSM-5, het handboek voor de psychiatrie. De nieuwe concurrent heet HiTOP, de Hierarchical Taxonomy of Psychopathology.
Meer

Reageer |  reacties

Nascholingstrajecten